فصل اول: گزارشات ترویجی و تخصصی

document نگاهی به استانداردهای مرتبط با داده ها و اطلاعات و کیفیت داده ها
document شبکه جهانی همزمان سازی داده ها
document مدیریت اموال در سازمان ها
document نقش کدینگ در چابکی زنجیره تامین

نگاهی به استانداردهای مرتبط با داده ها و اطلاعات و کیفیت داده ها

«مدل استاندارد ISO 22745 و ارتباط آن با ISO 8000»

1- مقدمه

استاندارد ISO 22745 در مورد کدینگ اطلاعات و استانداردها و ابزار آن صحبت می‌کند و استاندارد ISO 8000 استانداردی در مورد کیفیت داده‌ها در رمزگذاری (کدینگ)، کامل بودن، اصالت و صحت اطلاعات است. نوشتار حاضر به طور مختصر اين دو استاندارد و اجزاي آنها را معرفي مي‌كند.

2- تعاریف

کاتالوگ (catalog): کاتالوگ شامل توضیحاتی در مورد اقلام (Item) است. در كاتالوگ، هر قلم به‌وسیله یک کلاس و یک سری جفت عنصر-ارزش (Property- Value Pair) توصیف می‌شود. این عناصر و ارزش‌ها به‌صورت نوع داده‌ای (Data Type) مختلفي نمایش داده می‌شوند که شامل انواع زير است:
رشته (String): ارزش عنصر به‌صورت رشته‌ای از کاراکترها بیان می‌شود.
لیست شده (Enumerated): ارزش عناصر به‌صورت رشته‌ای و از یک لیست در داخل راهنمای شناسایی (IG) آورده می‌شود.
اندازه (Measure): ارزش عنصر نتیجه یک اندازه‌گیری و به صورت يك مقدار عددي است.
واحد پول (Currency): ارزش عنصر، يك مبلغ پولي در یک واحد پول معتبر است.
مرکب (Composite): ارزش عنصر شامل تركيبي از سایر ارزش‌های عنصر است .
Catalog Standard Item Identification: در واقع کاتالوگ شناسایی قلم به‌صورت استاندارد است .
کاتالوگ کردن یکی از اجزای اصلی طراحی، سفارش‌دهي، مدیریت موجودی، تعمیرات و نگهداری با توجه به مصرف نهایی است به‌گونه‌ای که شماره موجودی (Stock Number)، شماره فنی و تگ RFID همگي بر اساس داده‌های کاتالوگ بنا شده است. در واقع تمام موجودیت‌ها، سازمان‌ها، مکان‌ها، کالاها و خدمات می‌توانند به‌وسیله یک سری جفت عنصر- ارزش توصیف شوند. فرایند کاتالوگ کردن براي تسهيل ارتباط تأمین‌کنندگان و مصرف‌کنندگان انجام مي‌شود که هر دو با استفاده از یک استاندارد و مفاهیم مشترک در مورد اقلام بتوانند با هم رابطه برقرار کنند. شکل 1 نشان‌دهنده همین مدل است.

f1شکل 1- مدل شماتیک کاتالوگ کردن و تسهيل ارتباط بین تأمین‌کنندگان، اقلام و مشتریان

موجودیت، قلم یا شيء (Entity or Object): هر چیز قابل لمس یا قابل تصور را موجودیت(Entity) یا قلم (Object) گویند که لفظ قلم در استاندارد ISO 22745 و موجودیت در سایر استانداردها استفاده شده است. قلم می‌تواند قابلیت فیزیکی مانند موتور و غیره یا قابلیت غیر فیزیکی مانند نسبت تبدیل یا قابلیت کاملاً تخیلی مانند تک‌شاخ داشته باشد. هر موجودیت قابل لمس یا ادارک ممکن است که قبلاً وجود داشته، الان موجود باشد؛ در آینده به وجود آيد مانند شخص، موضوع، حادثه، ایده، فرآیند و غیره .
مشخصه (Characteristic): تصور ذهنی و تداعی ذهنی در مورد «خاصیتي» از یک قلم یا یک سری قلم را مشخصه گویند. در واقع مشخصه‌ها برای توصیف مفاهیم بکار می‌روند مانند ساخته شده از چوب که یک مشخصه را بیان می‌کند
صفت (Attribute): مشخصه یک قلم یا یک موجودیت را صفت گویند
خاصیت (Property): مشخصه عمومی تمام اعضا یک کلاس قلم را خاصیت گویند
کلاس قلم (Object Class): مجموعه‌ای از ایده‌ها، تصورات ذهنی یا اشیاء که همه آنها توسط محدوده‌های مشخصی تعریف و شناخته می‌شوند و رفتار و خواص آنها از قوانین یکسانی پیروی می‌کند را يك کلاس قلم مي‌گویند
مفهوم (Concept): واحد دانش یا واحد فکر که به‌وسیله ترکیبی یکتا از مشخصه‌ها به وجود می‌آید مانند خودرو، رنگ، قرمز، متر و غیره که هر كدام يك مفهوم هستند
سیستم مفاهیم (Concept System): مجموعه‌ای از مفاهیم که به‌وسیله یک رابطه مشخص بینشان ساختارمند شده‌اند
زمینه موضوع:(Subject Field) زمینه و رشته علمی مربوط مثلاً شیمیایی
داده‌ها (Data): معرف و نشان‌دهنده اطلاعات در یک قالب ساختار یافته که جهت ارتباطات، تفسیر، ذخیره‌سازی و فرآیند مناسب است
اطلاعات (Information): دانش مربوط به اشیاء در قالب حقایق، مفاهیم، موجودیت‌ها، حوادث و ایده‌ها یا داده‌هاي معنی‌دار
زوج عنصر-ارزش (Property Value Pair=Property Value): در واقع ارزش بعلاوه شناساگر مربوط به آن که برای ورودی داده‌های فرهنگ اصطلاحات فنی جهت تعریف یک عنصر به کار می‌رود
طرح‌هاي شناسایی (Identification Scheme): سیستمی که شناساگرها را به موجودیت‌های ثبت شده اختصاص می‌دهد
قلم ثبتی فرهنگ اصطلاحات مفهومی (Data Dictionary Entry =Concept Dictionary Entry): توصیف یک مفهوم به‌گونه‌ای که حداقل دارای یک شناساگر، یک نام و یک تعریف باشد. البته توصیف ممکن است تنها به نام و تعریف خلاصه نشود و اجزا دیگری را نیز شامل شود
فرهنگ اصطلاحات مفهوم (Data Dictionary=Concept Dictionary): مجموعه‌ای از اقلام ثبتی فرهنگ اصطلاحات مفهومی که قابلیت جستجو بر اساس شناساگر مفهوم را داشته باشد
قلم تأمینی(Item of Supply): مجموعه‌ای از خدمات یا اقلام قابل تعویض که جهت انجام یک امر مقتضی (FIT) یا یک شکل (FORM) یا یک عملگر (FUNCTION) که توسط خریدار تعریف شود به کار می‌رود
قلم تولیدی (Item of Production): کالا یا خدمتی که مشخصات تعیین شده توسط تأمین‌کننده (تولیدکننده، توزیع‌کننده، فروشنده) را دارد. معمولاً اقلام تولیدی به‌وسیله شماره فنی، شماره مدل یا کدهای رویه (Procedure Codes) ره‌گیری می‌شوند
شماره انبارداری (SKU): معمولاً در سیستم‌های کنترل موجودی هر قلم به‌وسیله یک سری علائم حرفي عددي یکتا معرفی می‌شود. مثال در یک کاتالوگ علامت «#5193-6» که یک SKU است به معنای قلم با شماره استیل 5193 و سایز 6 اینچ است
شماره فنی (Part Number): در سیستم‌های ساخت و تولید هر قلم به‌وسیله یک سری علائم حرفي عددي يكتا معرفی می‌شود. نکته حائز اهمیت این است که در سیستم‌های کنترل موجودی و سیستم‌های لجستیک ساخت و تولید، از شماره انبارداری و شماره فنی استفاده می‌شود به‌گونه‌ای که در تعاملات اقلام در عملگرها از این شماره‌ها در سیستم‌ها كمك مي‌گيرند. از این رو همه اجزا و توابع در هنگام اجرا باید از این شماره‌ها استفاده كنند و آنها را تعریف کرده باشند. مثال در یک سیستم ساخت و تولید قطعات خودرو كلاهك کلاچ با شماره 1 110 036 00 مشخص می‌شود
داده‌های اصلی (Master Data): داده‌های ذخیره شده هر سازمان که موجودیت‌های مستقل و اصلی آن سازمان را توصیف می‌کند به‌گونه‌ای که در تراکنش‌های آن سازمان باید به آن موجودیت‌ها ارجاع شود. به طور کلی داده‌های اصلی شامل تمام رکوردهای اطلاعاتی هستند که شامل مشتری‌ها، تولیدات، کارگران، مواد، تأمین‌کنندگان، خدمات، سهامداران، تسهیلات، تجهیزات و قواعد و قوانین می‌شود

3- تعریف و مدل راهنمايی شناسايی يا IG

توصیف و شناسایی اقلام متعلق به کلاس خاص با كمك يك الگو به نام راهنماي شناسايي يا IG انجام مي‌شود. نام و تعاریف مرتبط با هر کلاس در فرمت و استاندارد مشخص تعيين و در IG مربوطه درج می‌شود. گرامر و قواعد درج داده‌ها توسط استاندارد ISO/TS 22745-30 تعريف شده است و مفاهیم و شناساگرهای آن از یک فرهنگ فنی باز اقتباس می‌شود.
معمولاً هر IG به‌وسیله سازمان‌های گیرنده اطلاعات از قبیل خریدار یا خریداران نگهداری می‌شود و در خیلی از مواقع IG به‌عنوان الگوی عناصر و قوانین ثبت داده‌ها شناخته می‌شود .
هر IG الزامات و محدودیت‌های خاصي در استفاده از فرهنگ اصطلاحات اعمال می‌کند تا نیازمندی‌های اطلاعاتی یک گیرنده مشخص اطلاعات تأمین شود. مدل UML و تبديل فرمت براي هر IG در استاندارد ISO/TS 22745-30 مشخص شده است.
نمونه اطلاعات دریافتی بر اساس داده‌های مورد نياز خريدار است. اگرچه یک تأمین‌کننده بزرگ نیز مي‌تواند IG خودش را مشخص و بر اساس آن، فرمتي براي انتشار داده‌هاي خود مشخص نمايد.
هر IG مشخص می‌کند که کدام كلاس‌ها در یک کاتالوگ قرار خواهند گرفت و برای هر کلاس چه مشخصات (عناصري) استفاده مي‌شود. اگر چندين اصطلاح، تعريف يا تصوير به يك مفهوم وابسته باشند، IG مشخص می‌کند که کدام‌يك ارجح هستند. يك IG براي مشخصه‌هایی که در کلاس مورد نظر استفاده می‌شوند معرف‌هايي نظير رشته، واحد اندازه و غيره تعریف مي‌كند. يك IG ممكن است قيودي را بر مشخصات تحميل نمايد كه شامل موارد زير است:
• وجود وابستگي‌ها: اگر ويژگي P1 و P2 وابسته باشند در صورت ارائه P1 براي يك كلاس بايد P2 نيز ارائه شود.
• محدوده قابل قبول ارزش‌ها: ارزش براي يك ويژگي در محدوده خاصي باشد.
• وابستگي ارزش‌ها: ويژگي P داراي ارزشي باشد كه به‌صورت تابعي از ویژگی‌های P1…Pn باشد.
يك كاتالوگ به‌وسيله مفاهيم موجود در فرهنگ داده‌ها كدگذاري مي‌شود و بايد كليه قيود مورد نظر در IG را برآورده سازد. در هر IG بايد تنها از اصطلاحات فرهنگ داده‌ها استفاده شود، همه اصطلاحات و مفاهيم در فرهنگ داده‌ها با استفاده از يك الگوي Specific Identification مشخص مي‌شوند.
يك فروشنده يا گروهي از فروشندگان ممكن است بر مجموعه‌اي از اصطلاحات فني اتفاق نظر داشته باشند ولي الزامات متفاوتي براي سازمان‌دهی و شكل داده‌ها داشته باشند. جداسازي IG از فرهنگ اصطلاحات به خريدار يا گروهي از خريداران امكان دريافت داده‌ها را در فرمت دلخواه فراهم مي‌آورد. اين يكي از مزاياي جداسازي اين دو از هم است. به عنوان مثال سازمان 1 و 2 هر دو خريدار «مقاومت ثابت سيم‌پيچي شده» هستند و هر دو به اسناد داده‌هاي آزمايش به‌عنوان يكي از داده‌هاي مشخصاتي نياز دارند. هر دو سازمان از تعريف زير استفاده مي‌كنند:
سند داده‌هاي آزمايش (Test Data Document): دفترچه مشخصات، استاندارد، نقشه يا ابزار مشابهي كه الزامات محيطي و اجرايي يا شرايط آزمايش كه هر قطعه تحت آن شرايط آزمايش شده است و حدود قابل قبولي را كه بايد برآورده سازد به دست آورده است.
سازمان 1 به ارزش اين مشخصه به صورت يك متن ساده نياز دارد. شكل 2 نشان مي‌دهد كه IG اين سازمان چگونه مشخص مي‌شود و چگونه ارزش‌های اين مشخصات در یک کاتالوگ نشان داده می‌شود.
سازمان 2 ارزش‌های اين مشخصه را به اجزاي نوع سند، شناسه منتشرکننده سند، شماره مشخص‌کننده سند تقسيم كرده است. در شكل 3 نشان داده شده است كه IG سازمان 2 چگونه مشخص مي‌شود و چگونه ارزش‌های اين مشخصه در يك كاتالوگ بايد نمايش داده شود. در IG سازمان 2 اين مشخصه به صورت داده تركيبي (شامل يك يا چند field) نمايش داده شده است. هر field اساساً يك جفت مشخصه-ارزش و يك مرجع براي مشخصات است.

f2شکل 2: IG مورد نظر سازمان 1 در مثال 1

f3

شکل 3IG: مورد نظر سازمان 2 در مثال 1

حال براي روشن شدن موضوع مثال ديگري مي‌آوريم، سازمان 1 و 2 هر دو خريدار «مقاومت ثابت سیم‌پیچی شده» هستند. هر دو مشخصه طول ترمينال را به عنوان يكي از داده‌هاي مشخصاتي نياز دارند. سازمان 1 اين مشخصه را به واحد میلی‌متر مي‌خواهد و از تعريف زير استفاده مي‌كند: طول ترمينال به میلی‌متر: بلندترين بعد ترمينال به میلی‌متر
در اين حالت كه واحد اندازه در تعريف مفهوم ارائه شده است، كافي است كه يك مقدار عددي به اين مشخصه اختصاص يابد و در كاتالوگ نيز به همين صورت ارائه شود (شكل 4).
سازمان 2 طول ترمينال را به يكي از واحدهاي اينچ يا میلی‌متر نياز دارد، بنابراين از تعريف زير استفاده مي‌كند.
طول ترمينال: بلندترين بعد در ترمينال.
در شكل 5 چگونگي مشخص كردن اين مشخصه و مقدار آن نشان داده شده است كه شامل يك مقدار عددي و واحد اندازه آن است

f4شکل 4 IG: مورد نظر سازمان 1 در مثال2

f5

شکل 5 IG: مورد نظر سازمان 2 در مثال 2

به‌طور کلی راهنماهای شناسایی کلاس‌ها را به عناصر مرتبط می‌کنند و الزامات راهنماها توسط استفاده‌کننده‌ها تعیین می‌شود از طرف دیگر الزامات اطلاعاتی نیز وابسته به عملگرها و شرایط است .
IG مجموعه مقررات، الزامات و استانداردهای اجباری در هنگام استفاده از فرهنگ فنی در کاتالوگ کردن داده‌های اصلی است به‌گونه‌ای که نیازهای اطلاعاتی یک خریدار خاص یا گروهی از خریداران فراهم شود. بنابراين IG به‌وسیله خریداران توسعه داده شده و نگهداری می‌شود، برای مثال IG موسسه ECCMA به‌عنوان اولین موسسه اجراکننده وجود دارد و به‌وسيله آن امكان اعتبارسنجي ساير راهنماهاي شناسايي وجود دارد.
موسسه ECCMA جهت ارتقا IG نرم‌افزاری به نام IG BUILDER تحت وب طراحی کرده است که مبنای استفاده از راهنماهاي شناسايي قبلي است. به دليل جامعیت و امكان مشاهده جزئیات در طراحی، کیفیت داده‌های کاتالوگ شده افزایش می‌يابد و زمان کاتالوگ کردن بدين ترتيب کاهش می‌يابد مدل تحت شبکه در شكل 6 نشان داده شده است.
به‌وسیله این نرم‌افزار می‌توان راهنماهاي شناسايي جديد بر اساس نياز ساخت؛ بدين ترتيب كه:

  •  ابتدا جستجوی نام کلاس در بانک اصلی OTD موجود در مخزن و در IG قبلي ساخته شده و ذخیره شده صورت مي‌گيرد.
  •  سپس عناصر کلاس انتخاب شده به منظور تکمیل IG انتخاب مي‌شود.
  •  الزامات IG با عناصر تعیین شده، ارزش‌ها، استانداردها و غيره برای کاربرد خاص در این IG اعمال مي‌شود.
  •  در نهايت IG مورد نظر ذخیره شده و قابل استفاده براي ساخت کاتالوگ است.

 

f6شکل 6: رابطه مخزن و ابزار ساخت راهنمای شناسایی و کاتالوگ ECMMA

3-1 . مزایای IG:

  •  استاندارد کردن داده‌هايی نظير واحدهای اندازه و ارزش‌ها و الزامات بکار رفته در عناصر انتخاب شده.
  •  جامعیت داده‌ها به‌وسیله افزودن الزامات به راهنماهاي شناسايي.
  • امكان مکانیزه کردن فرآیند کاتالوگ‌ها.
  • كاهش زمان در کاتالوگ کردن به دليل وجود اطلاعات معتبر در راهنماهاي شناسايي قبلي ذخيره شده.
  • اعتبارسنجی راهنماهاي شناسايي ساخته شده با مقايسه آنها با راهنماهاي شناسايي قبلی موجود در مخزن بعلاوه بانک OTD مخزن.
  • ارائه عناصر IG برای کاتالوگ كردن.

امكان جستجوي سريع در IG BUILDER اين امكان را فراهم مي‌كند كه انتخاب نام کلاس براي ساخت IG جدید آسان‌تر شود، همچنين تمام راهنماهاي شناسايي ثبت شده توسط مالکین در جستجوي نام كلاس قابل مشاهده هستند. می‌توان این جستجو را بر اساس نتایج شرکت‌های خاص مورد نظر محدود کرد. در هنگام جستجوي نام کلاس به دو روش این کار را می‌توان انجام داد:

  •  نام کلاس حاصل از جستجو در بانک اصلی eOTD
  •  نام کلاس حاصل از جستجو در IG های ایجاد شده قبلی با اطلاعات ایجادکننده‌های آن.

تمام اطلاعات IG که قبلاً ایجاد شده با eOTD مرتبط بوده كه در دسترس است و با استفاده از مخزن eOTD عناصر انتخاب شده و انواع مختلف آن و سایر اطلاعات به آن اضافه می‌شود و ساختار اولیه IG شکل می‌گیرد. همچنين الزامات مختلفی را می‌توان به یک IG افزود. تمام اطلاعات eOTD می‌تواند به‌عنوان الزام افزوده شود .

4- تعریف و مدل فرهنگ اصطلاحات فنی باز OTD

هر فرهنگ اصطلاحات فني باز (OTD) مجموعه‌اي از مفاهيم فنی است که جهت كدگذاري داده‌هاي اصلي بکار برده می‌شود. برای اختصار به آن فرهنگ (OTD) گفته مي‌شود. استاندارد ISO/TS 22745 يك مدل داده‌ها براي فرهنگ مفاهيم فنی است كه شامل شناسه‌هاي جهانی براي مفاهيم، نام‌ها، تعاريف و ساير اطلاعات كمكي براي اين مفاهيم است. همچنین این استاندارد براي داده‌هاي اصلي كدگذاري شده با استفاده از مفاهيم OTD و براي راهنماهاي شناسايي كه به سازمان‌های دريافت‌كننده، اجازه تعيين الزامات براي داده‌هاي اصلي را مي‌دهد نیز يك مدل داده‌اي ارائه می‌دهد که شامل مطالب زير است:

  •  اصول عمومي
  •  الزامات براي همه فرهنگ‌هاي مفاهيم
  •  شناسه‌هاي بي‌ابهام جهاني براي مفاهيم
  •  مدل داده‌ها و شكل فايل‌ها براي هر فرهنگ مفاهيم
  •  راهنماهايي براي تدوين مجموعه اصطلاحات فني در فرهنگ مفاهيم
  •  فرآيندهايي براي نگهداري و به‌روزرساني فرهنگ مفاهيم
  •  الزاماتي براي شناسايي مفاهيم و مجموعه اصطلاحات فني
  •  مدل داده‌ها و شكل فايل‌ها براي IG
  •  مدل داده‌ها و شكل فايل‌ها براي داده‌هاي اصلي
  •  راهنماهايي براي انطباق داده‌ها با استاندارد ISO 10303
  •  فرآيندهايي براي نگهداري فهرستي از فرهنگ مفاهيم كه مطابق با استاندارد ISO/TS 22745 است

هر فرهنگ اصطلاحات شامل مفاهیم همراه با شناساگرهای آنها و واژه‌شناسی به منظور معنی کردن مفاهیم است ولي روابط و الزامات مفاهیم، اطلاعات و نحوه پاسخ‌دهی را شامل نمی‌شود و این موارد در IG آمده است.[“eOTD Data Model”, ECCMA, 2006]
نکته قابل توجه این است که موسسه ECCMA با استفاده از کارشناسان سيستم كدگذاري ناتو فرهنگ اصطلاحات فنی باز را جهت ارتباط بین بخش نظامی و غیرنظامی بسط و توسعه داد که با همکاری موسسه جهانی ایزو آن را به‌صورت استانداردهای ISO 22745 و ISO 8000 در سطح جهانی منتشر کرد. درواقع بررسی خصوصیات eOTD بررسی خصوصیات یک فرهنگ فنی باز است. اين سيستم به‌گونه‌اي طراحي شده است كه برای تولید، توزیع، نگهداری و یکپارچه نگه‌داشتن اطلاعات اصلی در چرخه حیات اطلاعات از مفهوم، توسعه، تولید، استفاده و نگهداری تا بازیابی و انهدام استفاده مي‌شود.
استفاده از یک زبان بي‌ابهام رمزگذاری مستقل از داده‌هاي اصلی اين امكان را مي‌دهد که تبادلات اطلاعاتی در طول زمان عمر داده‌هاي اصلی، به‌راحتی انجام شود. همچنين فرمت و صحت اطلاعات را در کیفیت داده‌ها و قابلیت تعمیم و جامعیت اطلاعات را در حین فرآیندهای مستقل تضمین می‌کند. بدين ترتيب مبادله اطلاعاتی بین استفاده‌کنندگان ناتو و صنعت تسهیل می‌شود. واژگان به کار رفته در سیستم کدگذاری ECCMA (ECS) به‌طور تنگاتنگ در کنار سیستم کدگذاری ناتو NCS قرار می‌گیرد (جدول 1)
فرهنگ‌های فنی باز منطبق بر استاندارد 22745 بر مفاهیمي استوار است كه اين مفاهیم شامل انواع زیر می‌شود [استاندارد -01]

  •   other  00 سایر
  •   01  class کلاس
  •   02 property عنصر (خاصیت)
  •   03 feature نوع
  •   04 representation نمایش
  •   05  unit of measurement واحد اندازه
  •   06 qualifier of measure توصيف‌گر اندازه
  •   07 property value ارزش
  •   08 currency واحد پول
  •   09 data type نوع داده

1jجدول 1: مقايسه اجزای سیستم کدگذاری ECCMA (ECS)، سیستم کدگذاری ناتو و استاندارد ISO 22745

در قالب فراداده‌ها (Metadata) هر مفهوم شامل نام‌ها، تعاریف و تصاویر متعددي است که مدل اطلاعاتی آن مشابه شكل ذیل است (شکل 7)

f7شکل 7 : مدل اطلاعاتی مفهوم و اجزا مرتبط

ارتباط بين يك مفهوم و اجزاي آن در شكل 8 نشان داده شده است

f8شکل 8: ارتباط ميان يك مفهوم و اجزای آن

5- معماری استاندارد ISO 22745

به منظور کاتالوگ کردن، تمام اقلام مورد درخواست در کاتالوگ بایستی در فرهنگ فني جستجو و با مفاهیم موجود کدگذاری شوند. منظور از کدگذاری، پیدا کردن مفاهیم با نام و تعاریف مناسب برای اقلام در کاتالوگ است. قابل ذکر است که در هنگام رعایت الزامات ISO 8000 به جای کاتالوگ از داده‌های اصلی استفاده می‌شود ولی در کلیت موضوع تغییری لحاظ نمی‌شود. پس از جستجوی مفاهیم مرتبط در فرهنگ جهت درخواست ارزش‌های مورد نظر، سازنده کاتالوگ باید الزامات مورد نظر IG در زمینه مفاهیم مورد نظر را رعایت کند که این الزامات در زمینه مشخصه‌ها و فرمت‌ها است. از سوي دیگر IG نیز خود باید از مفاهیم و شناساگرهای فرهنگ جهت عناصر و ارزش‌ها استفاده کند. در صورتی که برای مفهوم چندین نام و تعریف موجود باشد، IG تعیین می‌کند که از کدام يك از آنها استفاده شود. به هر يك از مفاهیم موجود در فرهنگ توسط طرح‌هاي شناسایی، شناساگرهای یکتا تخصیص داده مي‌شود که تمام جستجوها و تعاملات بر اساس این شناساگرها صورت می‌گیرد (شكل 9).

f9

شکل 9: معماری و مدل اطلاعات مطابق استاندارد ISO 22745

تمام قسمت‌های استاندارد ISO 22745 به‌جز طرح شناسایی (Identification scheme) دارای یک مدل اطلاعاتی به زبان UML هستند که در شکل 10 به همراه فرمت جریان تبادل اطلاعات بر اساس XML نشان داده شده است.

f10شکل 10: مدل UML و تبادل بر اساس فرمت XML

قابل ذکر است که سيستم كدگذاري ناتو نیز به عنوان یکی از منابع اصلی این سیستم دارای معماری مشابهي است که تطبیق ناتو و معماری استاندارد ISO 22745 به‌صورت شماتیک در شکل 11 ارائه شده است. در این شکل مشخص گرديده که در ابتدای طراحی فرهنگ از سيستم ناتو به‌عنوان سیستم اولیه استفاده شده است. به‌طور کامل می‌توان معماری ISO 22745 را با استناد به تمام بخش‌های استاندارد شامل ایجاد درخواست و پرسش و دریافت و سایر اجزا بر اساس فرمت XML را به‌صورت ذیل نمایش داد که از هنگام درخواست اطلاعات توسط خریدار تا پاسخ نهایی تأمین‌کننده را پوشش می‌دهد .
البته مدل ساده‌تری از درخواست اطلاعات و پاسخ آن در زنجیره تأمین خریدار و تأمین‌کننده موجود است که در شکل 12 آمده است. در اينجا درخواست (query) با راهنمای شناسایی و جواب با کاتالوگ در ارتباط است که این دو به‌وسیله سیستم پیام‌رسانی مانند پست الکترونیکي منتقل می‌شوند .

f11شکل 11: مقایسه معماری eOTD و ISO 22745 با معادل‌های آن در سیستم ناتو

f12

شکل 12: ارتباط درخواست از طرف خریدار و پاسخ به‌صورت کاتالوگ از طرف تأمین‌کننده

5-1 . زبان مدل‌سازی یکنواخت UML

زبان مدل‌سازي يكنواخت (Unified Modeling Language) یا UML يك زبان مدل‌سازي است كه براي تحليل و طراحي سيستم‌هاي شی‌ءگرا به کار مي‌رود. اين زبان شامل تعدادي عنصر گرافيكي است كه از تركيب آنها نمودارهاي UML شكل مي‌گيرند. هدف استفاده از نمودارهاي مختلف در UML ارائه ديدگاه‌هاي گوناگون از سيستم است. همان‌طور كه مهندسين عمران جهت ساختن يك ساختمان پلان‌های مختلفي از ساختمان تهيه مي‌كنند، ما با استفاده از نمودارهايUML نماهاي مختلفي از نرم‌افزار مورد نظر را تهيه مي‌كنيم. نكته‌اي كه بايد حتماً به آن توجه كنيد اين است كه: مدل UML آنچه كه يك سيستم بايد انجام دهد را توضيح مي‌دهد، ولي چيزي درباره نحوه پياده‌سازي سيستم نمي‌گويد.
UML يا زبان مدل‌سازي يكنواخت، زباني براي مشخص كردن (Specify)، مصورسازي (Visualize)، ساخت (Construction) و مستندسازي (Documenting) سيستم‌هاي نرم‌افزاري و غیر نرم‌افزاری و نيز براي مدل‌سازي سيستم‌هاي تجاري است.
ايجاد يك مدل براي سيستم‌هاي نرم‌افزاري قبل از ساخت يا بازساخت آن، به اندازه داشتن نقشه براي ساختن يك ساختمان ضروري و حياتي است. بسياري از شاخه‌هاي مهندسي، توصيف چگونگي محصولاتي كه بايد ساخته شوند را ترسيم مي‌كنند و همچنين دقت زيادي مي‌كنند كه محصولاتشان طبق اين مدل‌ها و توصيف‌ها ساخته شوند. مدل‌هاي خوب و دقيق در برقراري يك ارتباط كامل بين افراد پروژه، نقش زيادي مي‌توانند داشته باشند. شايد علت مدل کردن سيستم‌هاي پيچيده اين باشد كه تمامي آن را نمي‌توان یک‌باره مجسم كرد، بنابراین براي فهم كامل سيستم و يافتن و نمايش ارتباط بين قسمت‌های مختلف آن، به مدل‌سازي پرداخته شده است. UML زباني است براي مدل‌سازي يا ايجاد نقشه توليد نرم‌افزار. به عبارت ديگر، يك زبان، با ارائه يك فرهنگ لغات و يك مجموعه قواعد، امكان مي‌دهد كه با تركيب كلمات اين فرهنگ لغات و ساختن جملات، با يكديگر ارتباط برقرار كنيم. يك زبان مدل‌سازي، زباني است كه فرهنگ لغات و قواعد آن بر نمايش فيزيكي و مفهومي آن سيستم متمركز هستند. براي سيستم‌هاي نرم‌افزاري نياز به يك زبان مدل‌سازي داريم كه بتواند ديدهاي مختلف معماري سيستم را در طول چرخه توليد آن، مدل كند.
فرهنگ واژگان و قواعد زباني مثل UML به شما مي‌گويند كه چگونه يك مدل را بسازيد يا چگونه يك مدل را بخوانيد اما به شما نمي‌گويند كه در چه زماني، چه مدلي را ايجاد كنيد. يعني UML فقط يك زبان نمادگذاري (Notation) است نه يك متدولوژي. (توضیحات بیشتر در سایر منابع) يك زبان نمادگذاري شامل نحوه ايجاد و نحوه خواندن يك مدل است، اما يك متدولوژي بيان مي‌كند كه چه محصولاتي بايد در چه زماني توليد شوند و چه كارهايي با چه ترتيبي توسط چه كساني، با چه هزينه‌اي، در چه مدتي و با چه ريسكي انجام شوند.
UML داراي ویژگی‌های بارز فراواني بوده و عليرغم آن كه يك زبان مدل‌سازي است، اما چيزي فراتر از چند نماد گرافيكي است به طوري كه در وراي اين نمادها، يك سمانتيك (معناشناسي) قوي وجود دارد، به طوري كه يك توليدكننده مي‌تواند مدل‌هايي توليد كند كه توليد‌كننده‌هاي ديگر يا حتي يك ماشين آن را بخواند و بفهمد. بنابراین يكي ديگر از نقش‌هاي مهم UML تسهيل ارتباط بين اعضاي پروژه و يا بين توليدكنندگان مختلف است. مسئله ديگر اينكه UML يك زبان برنامه‌نويسي بصري (visual) نيست، اما مدل‌هاي آن را مي‌توان مستقيماً به انواع زبان‌های مختلف ارتباط داد. يعني امكان نگاشت از مدل‌هاي UML به كد زبان‌های برنامه‌نويسي مثل Java و C ++ وجود دارد كه به اين عمل «مهندسي رو به جلو» مي‌گويند.
در واقع UML يک زبان ويژوال است که مي‌تواند براي توسعه سيستم‌هاي نرم‌افزاري به کار رود. يک زبان تعيين مشخصات است. واژه «زبان» ممکن است براي افراد گیج‌کننده باشد. زباني مثل زبان محاوره انسان نيست، حتي يک زبان برنامه‌سازي هم نيست؛ اما مانند اين دو زبان مجموعه‌اي از قوانين دارد که چگونگي کاربرد آن را مشخص مي‌کند.
براي آشنايي با XML، لازم است با کلمات تشکیل‌دهنده XML يعني Extensible Markup Language آشنا شويم. يک زبان بسط‌پذير (Extensible)، زبانی است که دارای مکانيزم لازم برای افزودن کلمات به گونه‌ای است که توسط ساير استفاده‌کنندگان نيز قابل فهم باشد. در دنيای واقعی و در ارتباط با زبان‌های طبيعی ما هرگز شاهد چنين وضعيتی نخواهيم بود (افزودن يک واژه با معنی مورد نظر خود و استفاده از واژه با همان معنی توسط ساير استفاده‌کنندگان). با توجه به تعاريف ارائه شده، يک زبان نشانه‌گذاری بسط‌پذير، می‌بايست يک زبان نشانه‌گذاری با قابليت افزودن کلماتی بيشتر باشد. در عمل زبان نشانه‌گذاری بسط‌پذير، به سيستمی برای تعريف تمام زبان‌های نشانه‌گذاری با قابليت توسعه وضعيت موجود اطلاق می‌شود.
Markup، واژه‌اي برای داده‌هاي جانبي است. داده ساختار يافته‌اي که به تشريح جزييات منبع داده مي‌پردازد و قادر است تا مقادير زيادي از اين جزييات متشابه را به صورت کاتالوگ‌هاي مجزا ذخيره و در صورت لزوم تسهيم نمايد. قدمت استفاده از Markup به قبل از کامپيوتر برمی‌شود؛ مثلاً در دنيای نشر از علائم خاصی در متن‌های ويرايش شده استفاده مي‌شد تا به پردازنده متن (انسان يا ماشين) اعلام شود چه نوع عملياتی را در رابطه با اطلاعات می‌بایست انجام دهد. زبان (Language)، به مجموعه‌ای از کلمات معنی‌دار و با مفهوم که عده‌ای از آنها برای بيان خواسته‌های خود استفاده می‌كند، اطلاق می‌شود. مثلاً زبان فارسی يا انگليسی با کنار هم قرار دادن دو واژه اشاره شده، با زبان نشانه‌گذاری مواجه خواهيم شد. زبان نشانه‌گذاری، به مجموعه‌ای از کلمات معنی‌دار و با مفهوم که توسط عده‌ای با آگاهی لازم استفاده می‌شود، اطلاق می‌شود.
HTML يکی از زبان‌های کلاسيک نشانه‌گذاری است؛ مثلاً با افزودن تگ «Bold» به مرورگر اعلام می‌شود که به چه صورت می‌بایست اطلاعات نمايش داده شوند و نمونه‌ای مناسب در اين زمينه است. تمام افرادی که از تگ‌های HTML استفاده می‌نمايند، به درستی نسبت به مفهوم و جايگاه هر يک از تگ‌ها آشنایی داشته و با آگاهی کامل آنها را برای بيان خواسته‌های خود استفاده می‌نمايند؛ مثلاً مشخص است که استفاده از تگ «H1» چه نوع پیامدهایی را به دنبال خواهد داشت. تگ فوق، توسط مؤلفین صفحات وب آگاهانه انتخاب می‌شود و مرورگرها نيز متناسب با تعاريف از قبل مشخص شده، واکنش مناسب خود را در رابطه با نحوه نمايش انجام خواهند داد.
SGML) Standard Generalize Markup Language) سرچشمه XML بوده و در سال 1988 استاندارد شده است. HTML) Hypertext Markup Language) زبانی است که در ابتدا با استفاده از SGML تعريف شد. HTML يک زبان نشانه‌گذاری است، بنابراين انتظار داريم شامل مجموعه‌ای از تگ‌ها به‌منظور کنترل قالب و رفتار اطلاعات در مستندات باشد. XML، يک زبان نشانه‌گذاری مشابه HTML نيست. XML، زيرمجموعه‌ای از SGML است؛ مکانيزمی برای تعريف زبان‌های نشانه‌گذاری. XML همانند SGML يک زبان نشانه‌گذاری بسط پذير بوده اما بر خلاف SGML برای استفاده بر روی وب بهينه شده است.

5-2 . مفاهيم اساسی

لازم است که مجدداً به اين نکته مهم اشاره شود که XML، يک زبان نشانه‌گذاری نبوده و در مقابل مکانيزمی برای ايجاد زبان‌های نشانه‌گذاری اختصاصی است. XML، شامل مجموعه‌ای از استانداردهای متنوع با کاربردهای خاص است. از XML برای ارائه اطلاعات استفاده شده و به‌منظور پردازش اطلاعات، می‌بایست برنامه‌هایی نوشته شود. XML کاری انجام نمی‌دهد و به‌عنوان یک راه برای سازمان‌دهی کردن، ذخیره کردن و فرستادن اطلاعات ساخته شده است.
از XML در موارد زير می‌توان استفاده کرد:

  •  مبادله اطلاعات بين برنامه‌های نامتجانس، بنگاه‌های تجاری و بانک‌های اطلاعاتی
  •  امکان فعال نمودن مدلی برای نمايش اطلاعات يکسان بر روی دستگاه‌های متفاوت با اهداف و خوانندگان گوناگون
  •  يک قالب ذخيره‌سازی مناسب برای داده‌ها
  •  برای شرح و بیان اطلاعات
  •  HTML برای نمایش اطلاعات و برای تمرکز روی چگونگی دیده شدن اطلاعات
  •  HTML برای نمایش اطلاعات و XML برای شرح و حمل‌ونقل اطلاعات است

6- ارتباط اقلام تداركاتی و تولیدی

با استفاده از کدینگ در منابع تولید اطلاعات می‌توان اطلاعات اقلام تولیدی را که در نقشه‌ها، مستندات فنی، استانداردها و سایر مدارک علمی است به مشخصه‌های ذاتی در اقلام تداركاتي تبدیل کرد و سیستم‌های ساخت و تولید مانند ERP را به سیستم‌های لجستیکی تدارکات، سفارش و غیره ارتباط داد.
امکان ایجاد ارتباط بین اقلام تداركاتي و تولیدی در شکل 13 نشان داده شده است:

f13شکل 13: ارتباط بین اقلام تداركاتی و تولیدی

7- مدل ارتباطی ISO 8000 و ISO 22745

استاندارد ISO 8000 به كيفيت داده‌ها مي‌پردازد و مربوط به موارد زير است:

  •  اصول مربوط به كيفيت داده‌ها.
  •  مشخصاتي از داده‌ها كه كيفيت آنها را تعيين مي‌كند
  •  فرايندهاي لازم براي اطمينان از كيفيت داده‌ها.

ISO 8000 در قسمت‌های مختلفي سازمان يافته است كه هر يك جداگانه منتشر مي‌شود:

  •  كليات كيفيت داده‌ها قسمت‌های 0 تا 99
  •  كيفيت داده‌هاي اصلي: قسمت‌های 100 تا 199
  •  كيفيت تراکنش‌های داده‌ها: قسمت‌های 200 تا 299
  •  كيفيت داده‌هاي محصول: قسمت‌های 300 تا 399

مدل داده‌ها در ISO 8000 با الزامات ISO 22745 در شکل 14 نشان داده شده است .

f14شکل 14: مدل داده‌ها بر اساس ISO 8000

با بررسی دقیق شکل بالا می‌توان مشاهده کرد که IG همان دو باکس قواعد رسمی و مشخصات داده‌ها است که با رعایت الزامات ISO 8000 به این ترتیب انجام می‌شود. البته در چرخه تأمین درخواست کالا یا اطلاعات مرتبط با کالا، اين كار از طريق کاتالوگ صورت می‌گیرد که در شکل 16 به‌صورت کامل نمایش داده شده است .

f15شكل 15: مدلی از درخواست توسط متقاضی اطلاعات و پاسخ از سوی ایجادکننده داده‌ها

شبکه جهانی همزمان سازی داده ها

1- مقدمه

تصور كنيد كه شما به‌عنوان يك خرده‌فروش و يا عمده‌فروش توانايي اين را داشته باشيد كه به طور مداوم اطلاعات مربوط به برنامه‌ها، محل كالا و محصولات خود را در اختيار شركاي تجاري خود قرار بدهيد.
تصور كنيد كه اين اطلاعات را بتوان با استفاده از روشي ساده، سريع و دقيق در اختيار تمامي عناصر يك زنجيره‌ي تأمین قرار داد تا درنهايت بتوان مقدار درستي از محصول را در زمان و مكان صحيح در اختيار مشتري قرار داد.
اين موضوع خیال‌پردازی نيست. امروزه شركت‌هايي كه عضو شبكه‌ي جهاني هم‌زمان‌سازی داده‌ها (GDSN) هستند با استفاده از تسهيلات اين شبكه اين امكان را به دست مي‌آورند كه كسر موجودي خود را كاهش داده، مقدار زمان مورد نياز براي اصلاح سفارش‌ها خريد و همچنين اشتباه در فاكتورها را نيز كاهش دهند.
در اين سند توضيحاتي براي درك بهتر دقت داده‌ها، هم‌زمان‌سازی داده‌ها و شبکه‌ی جهاني هم‌زمان‌سازی داده‌ها (GDSN) به شرح زير داده خواهد شد:

  •  چرا بايد به هم‌زمان‌سازی داده‌ها روي آورد؟
  •  مباني هم‌زمان‌سازی جهاني داده‌ها
  •  GS1 GDSNچيست؟
  •  GS1 GDSN چگونه كار مي‌كند؟
  •  پنج گام براي هم‌زمان‌سازی داده‌ها
  •  ايده‌هايي براي شروع
  •  دقت و كيفيت داده‌ها

2- چرا هم‌زمان‌سازی داده‌ها؟

امروزه شركاي تجاري به دليل ناكارآمدي اطلاعات زنجيره‌ي تأمین و همچنين دقت پايين داده‌هايي كه در تراكنش‌ها مورد استفاده قرار مي‌گيرند، هزينه‌هايي بالا و در عين حال غيرضروري پرداخت مي‌كنند. به علاوه جهاني‌شدن تجارت موجب پديد آمدن نياز شديدي براي جريان روان‌تر كالا و خدمات بين شركا و همچنين كنترل بهتر فرآيندهاي زنجيره‌ي تأمین شده است كه اين مهم نيز از طريق هم‌زمان‌سازی داده‌هاي رد و بدل شده بين شركاي يك زنجيره امكان‌پذير خواهد بود.

در حقيقت به‌واسطه‌ی هم‌زمان‌سازی و همگون‌سازي داده‌هاي اصلي بين سيستم‌هاي داخلي و سيستم‌هاي شركاي تجاري‌تان، اين اطمينان حاصل خواهد شد كه داده‌هاي اصلي در همه‌ي سيستم‌هاي زنجيره مشابه يكديگر هستند. پس از اجراي چنين فرآيندي شما اين امكان را خواهيد داشت تا تجارت محلي، منطقه‌اي و يا جهاني خود را به انجام برسانيد، دقت داده‌هاي مبادله شده بين خود و شركاي تجاري‌تان را تضمين نموده و برخي هزينه را از زنجيره‌ي خود حذف كنيد.

f22
شبكه‌ي جهاني هم‌زمان‌سازی داده‌ها بنياني استوار است كه با تكيه بر آن مي‌توان به تمامي مزاياي همكاري الكترونيك (Electronic collaboration) دست يافت. لذا در صورت عدم استفاده از مفهوم هم‌زمان‌سازی داده‌ها، درنهایت اطلاعات اصلي نامناسبي بين اعضاي زنجيره منتقل خواهد شد.

هم‌زمان‌سازی جهاني داده‌ها پیش‌شرط برخورداري از تسهيلات كد محصول الكترونيكي (EPC) و شناسه‌ي فركانس راديويي (RFID) نيز هست. چراکه بدون هم‌زمان‌سازی صحيح اطلاعات با استفاده از سيستم‌هاي EPC و RFID تعاملات سریع‌تر، منتها با اطلاعات غلط خواهيم داشت.
هنگامي‌كه شركت‌ها از همكاري و هم‌زمان‌سازی اطلاعات استفاده مي‌كنند، حتي مي‌توان انتظار كسب بازگشت مالي بيشتري را داشت. چراکه بسياري از سفارش‌ها به دليل عدم انطباق با كيفيت ياد شده و يا قيمت مورد نظر صادر مي‌شوند كه درنهایت به دريافت جنس نامرغوب و يا كسر مبلغ فاكتور منتهي خواهند شد. لذا در صورتی که اطلاعات مربوط به اقلام، مكان و يا قيمت آن‌ها به صورت همزمان در اختيار شركاي تجاري قرار گيرد، اين امكان به وجود خواهد آمد كه از بروز چنين اشتباهاتي جلوگيري به عمل آيد.

3- مبانی هم‌زمان‌سازی جهانی داده‌ها

در هر رابطه‌ي تجاري مفروض شما به تعريف موارد زير احتياج خواهيد داشت:

  •  شما چه كسي هستيد
  •  در كجا قرار داريد
  •  چه چيزي براي تجارت داريد
  •  از طريق كدام بازار هدف، تجارت خواهيد نمود
  •  با چه كسي تجارت مي‌كنيد

براي پاسخ دادن به اين سؤالات GS1 كليد شناسه‌هايي را تعريف نموده كه سبب شناسايي اقلام، خدمات، مكان‌ها و واحدهاي لجستيك خواهد شد. براي مثال GTIN به هر محصول يا خدمتي تخصيص مي‌يابد كي مي‌توان آن را در هر نقطه از زنجيره‌ي تأمین قيمت‌گذاري نمود و يا سفارش داد. كليد شناسه‌ي GLN نيز براي تعريف نهادهاي حقوقي، گروه‌هاي تجاري و مكان فيزيك اقلام در طول زنجيره‌ي تأمین مورد استفاده قرار مي‌گيرد.
هنگامي‌كه اين كليد شناسه‌ها به تنهايي نتوانند اطلاعات كافي را در مورد محصول فراهم كنند، بوسيله‌ي توصيف مشخصه‌هاي محصول اين شناسه تكميل خواهد شد. مشخصاتي همچون توصيف محصول يا مكان، قيمت، اندازه، بسته‌بندي، آدرس و غيره . اين داده‌هاي دسته‌بندي شده كه از روابط بين شركاي تجاري حمايت مي‌كنند داده‌هاي اصلي (Master Data) ناميده مي‌شوند. داده‌هاي اصلي تقريباً در طول زمان ثابت هستند و ممكن است بين اقلام متعدد به‌صورت مشترك مورد استفاده قرار گيرند. داده‌هاي تراكنشي (Transactional Data) داده‌هايي هستند كه در طول جريان فيزيكي محصولات به وجود مي‌آيند؛ مانند تعداد اقلام خريداري شده در يك سفارش خريد.
همه‌ي اطلاعات براي همه‌ي مشخصه‌ها در يك حافظه‌ي مركزي تحت عنوان «دايره المعارف جهاني داده‌ها (GDD)» نگهداري مي‌شود. اين كار سبب شده تا اين اطمينان به وجود بيايد كه تمامي كسب‌وكارهايي كه از استانداردهاي به وجود آمده توسط GS1 از اين مشخصه‌ها استفاده مي‌كنند.

4- GDSN چيست؟

يك محيط بين‌المللي استاندارد شده‌ي جهاني است كه هم‌زمان‌سازی ايمن و مستمر داده‌ها را ممكن مي‌سازد و به تمامي شركا اين اجازه را مي‌دهد تا داده‌هاي اقلام مشخصي را در زمان مشابه در اختيار داشته باشند.
گروه‌هاي صنعتي متنوعي مانند بنیان‌گذاران تجارت جهاني (GCI) و GS1 براي ساده و مؤثرتر كردن تعاملات زنجيره‌ي تأمین و كاهش هزينه‌هاي زنجيره توسعه‌ي مفهوم GDSN را آغاز نموده‌اند. شبكه‌ي هم‌زمان‌سازی جهاني داده‌ها خرده‌فروش و عرضه‌كننده را از طريق مخازن داده (Data Polls) تعريف شده‌ي GDSN به GS1 Global Registry متصل مي‌كند.

4-1 . GS1 Data Pools

مخازن داده‌ي تضمين‌شده‌ي GS1 كاتالوگ‌هاي الكترونيكي هستند كه داده‌هاي استاندارد شده‌اي از اقلام را در خود جاي داده‌اند. اين مخازن مي‌توانند هم به‌عنوان منبع داده‌هاي اصلي و هم به‌عنوان دريافت‌كننده‌ي داده‌هاي اصلي عمل كنند.

4-2 . GS1 Global Registry

فهرست جهاني، «دايركتوري صفحات زرد» GDSN است كه:

  •  اطلاعاتي را براي سهم اشتراك فراهم مي‌آورد.
  •  سبب خودكنترلي مخزن داده مي‌شود.
  •  منحصربه‌فرد بودن اقلام و گروه‌هاي ثبت شده را تضمين مي‌كند.
  •  اين تضمين را به وجود مي‌آورد كه تمامي مخازن داده‌اي كه در شبكه موجود هستند با مجموعه‌اي از اصول مشترك كار مي‌كنند. اين اصول مشتمل بر قوانين اعتباربخشي هستند كه يكپارچگي داده در سيستم را تأييد مي‌كنند.
  •  اطلاعات مربوط به اينكه چه كسي براي يك قلم تجاري ثبت نام كرده را نگهداري مي‌كند.

4-3 . تأييد (Certification)

تبادل اطلاعات استاندارد و اختصاصي تنها در صورتي به دست خواهد آمد كه همه‌ي مخازن داده و GS1 Global Registry ها، از يك استاندارد تأييدي براي عملكرد تكنولوژيكي و عملياتي‌شان استفاده كنند. چراکه در صورت يكسان بودن شرايط براي تأييد عملكرد آن‌ها، قابل اتكا بودن و امنيت شبكه معتبر خواهد بود. بنابراين تمامي مخازن داده و GS1 Global Registry ها به‌واسطه‌ی استانداردهاي مشابه توسط GS1 مميزي مي‌شوند تا امكان ناهماهنگي از بين برود.

5- GDSN چگونه كار می كند؟

در GDSN يك قلم تجاري با استفاده از يك تركيب منحصربه‌فرد از GTINs و GLNs تعريف خواهد شد. اين ثبت با استفاده از داده‌هاي منبع (عرضه‌كننده، توزيع‌كننده يا واسطه) و بازار هدف (كشوري كه آن خدمت يا كالا به‌منظور فروش در آن‌جا عرضه مي‌شود) انجام مي‌شود.
مدل GDSN از حمايت شبكه‌اي يكپارچه از مخازن داده (Data Pools) معتبر برخوردار است. عرضه‌كنندگان و خرده‌فروشان ممكن است كه از يك نقطه‌ي يكسان وارد GDSN شوند. البته سيستم اين امكان را دارد كه ورود از نقاط مختلف (مخازن داده‌ي متفاوت) را به عرضه‌كنندگان و خرده‌فروشان ديكته كند.
عرضه‌كنندگان و خرده‌فروشان از طريق مخازن داده‌ي تأييد شده‌ي GDSN، به ثبت جهاني GS1 دسترسي پيدا خواهند كرد. بنابراين به نقطه‌ي تماس ديگري براي ثبت جهاني GS1 احتياجي نخواهد بود.
6- پنج گام براي هم‌زمان‌سازی داده‌ها
لازمه هم‌زمان‌سازی آگاهي همزمان همه ذينفعان از تغييرات است. اين آگاهي به دو شيوه قابل تحقق است:

  •  همه نهادها ارتباطات دو به دو داشته باشند. در اين حالت، هر نهاد براي هر نوع تغيير در اطلاعات مشترك بايد با تك تم شركا تماس برقرار و تغييرات جديد را اعم از ايجاد، حذف يا ويرايش اطلاع‌رساني كند. بديهي است مديريت چنين فرآيندي بسيار هزينه‌زا و زمان‌بر است. به علاوه، فواصل زماني چنين به‌روزآوری اطلاعات به مجموعه منابع نهاد مالك بستگي خواهد داشت. بنابراين اين شيوه كارايي لازم را ندارد و نمي‌تواند همزمان هدف هم‌زمان‌سازی را برآورده سازد.
  •  هر نهاد، وظيفه هم‌زمان‌سازی را به شبكه‌اي مشترك ميان تمام نهادها بسپارد. در اين حالت:
  •  هر نهاد براي هم‌زمان‌سازی اطلاعات خود با ساير شركا كافي است تغييرات اطلاعات را به اطلاع نمايند خود در شبكه برساند.
  •  نماينده (مخزن اطلاعات منبع) بخشي از اطلاعات را براي جستجوي همگان در مرجع ثبت جهاني، ثبت مي‌كند.
  •  متقاضيان تمايل خود را به آگاهي از اطلاعات ناشران مورد نظر به مخازن ‌اطلاعات منتخب خود (مخزن اطلاعات دریافت‌کننده نهايي) اعلام مي‌دارند. اين مخازن با جستجو در مرجع ثبت جهاني، مخزن اطلاعات مرتبط با ناشران مورد نظر را مي‌يابند. سپس مرجع ثبت، اشتراك جديد را به مخزن اطلاعات منبع اطلاع مي‌دهد.
  •  مخزن اطلاعات منبع، اطلاعات درخواستي را در مخزن اطلاعات دریافت‌کننده نشر مي‌دهد تا به اطلاع مشترك رسانده شود.
  •  مشترك از طريق مخازن اطلاعات دريافت‌كننده و منبع، پيام دريافت اطلاعات را به ناشر ارسال مي‌دارد.

f23

7- ایده‌هایی برای شروع

در اين بخش راهنمایی‌هایی براي شروع برايتان داريم البته قبل از هر چيز مهم است بدانيد كه اين كار يك پروژه کسب‌وکار است و نه فقط يك پروژه IT، بنابراين شما نياز خواهيد داشت با تمام ذينفعانتان در تمام سطوح شركتتان تعامل داشته باشيد.
گام اول: يك گروه از كارشناسان موضوع و كارشناسان فني پيرامون کسب‌وکار اصلي ايجاد كنيد.
شما نياز داريد از مديريت ارشدتان براي اين کسب‌وکار تعهد بگيريد، اين كار كمك خواهد كرد ساير کسب‌وکارهای شركتتان نيز در جهت رسيدن به هدفتان هم سو شوند.
گام دوم: مشخص كردن استراتژي
يك کسب‌وکار براي شركتتان ايجاد كنيد: مطمئن شويد کسب‌وکاري كه ايجاد نموديد را با شاخص‌های كليدي عملكردي لينك نموده‌اید، بنابراين شما می‌توانید استراتژي خود را پيگيري كنيد. بررسي كنيد كه چطور کسب‌وکار فعليتان عمل می‌کند و چه مزاياي GDSN به آن اضافه می‌کند. همچنين بايد منابع IT خود و مقدار هزینه‌هایی كه به همراه دارد را بررسي كنيد و همچنين مقدار سرمایه‌گذاری را برآورد كنيد.
افراد گروه پیاده‌سازی را انتخاب كنيد، در اين مرحله شما احتياج خواهيد داشت تا يكي از مخازن اطلاعات (data pool) GDSN را انتخاب كنيد.
گام سوم: تعيين استانداردها براي اطلاعات
كيفيت داده‌هاي اطلاعاتي خود را بررسي كنيد و مطمئن شويد كه اطلاعات ناصحيح و يا با دسته‌بندی اشتباه را همزمان سازي نکرده‌اید.
گام چهارم: شروع به كار كنيد
با يك گام ساده شروع كنيد، نيازي نيست از ابتدا با تمام تأمین‌کنندگان و يا مشتريان خود درگير موضوع شويد، می‌توانید با چند قلم تجاري كليدي و با تعداد كمي از شركاي تجاريتان شروع كنيد.
می‌توانید از قبل با يكي از شركاي تجاريتان هماهنگ كنيد و اين كار را با هم انجام دهيد و نتايج را مشاهده كنيد و بعد براي تمام محصولاتتان اقدام كنيد.

8- دقت و كيفيت داده‌ها

اهميت همزمان‌سازي اطلاعات باكيفيت و داراي طبقه‌بندی صحيح:
قبل از اينكه اطلاعات مربوط به يك قلم تجاري وارد GDSN شوند بايد منطبق با واقعيت، دقيق و داراي طبقه‌بندی صحيح باشد. در غير اين صورت باعث بروز مشكلاتي چون تأخیر و هزينه براي زنجيره تأمین خواهد شد.
تصورش خيلي ساده است، آشفتگي ناشي از انتشار اطلاعات ناصحيح كه از ابتدا تا انتهاي فرآيند خريد و تداركات ايجاد می‌شود تا چه اندازه می‌تواند مخرب باشد، فرض كنيد در وارد كردن ابعاد يك محصول، طول را به جاي عرض و يا بالعكس وارد كنيم و يا در اندازه‌ها، اگر 8 سانتی‌متر لحاظ كنيم در حالی که در واقعيت 8 اينچ بوده است و يا اينكه اطلاعات مربوط به طبقه‌بندی آن را در دسته محصولات كنسروي لحاظ كنيم در حالی که از دسته مواد غذایی منجمد است. GDSN راهي براي حل اين نوع مشكلات دارد.

f24

9- چارچوب كيفيت داده‌های GS1:

حصول اطمینان از داده‌های با کیفیت: GDSN خواستار برنامه‌ای بلند مدت و پايدار براي كيفيت داده‌هاست، چراکه تجربه نشان داده، منافع کسب‌وکار با برنامه‌های كوتاه مدت همچون اصلاح اقدامات و يا اطلاعات براي داشتن داده‌هايي با كيفيت جوابگو نيست و تنها با داشتن اطلاعات با كيفيت از ابتدا امکان‌پذیر است.
برای تضمین و حفظ این سطح از کیفیت داده‌ها، GDSN توصيه می‌کند از شرح فرایندهای چارچوب كيفيت داده‌هاي GS1 (GS1 Data quality framework) استفاده كنيد.
چارچوب كيفيت داده‌هاي GS1 به تأمین‌کنندگان اين امكان را می‌دهد تا سطح فرایندهای داخلي خود را ارتقا دهند و كيفيت اطلاعات مربوط به كالاهايشان را كه به اشتراك می‌گذارند تضمين كنند، همچنين به خرده‌فروشان كمك می‌کند تا از اطلاعات دريافتي اطمينان حاصل كنند.
اطلاعات بيشتر مربوط به چارچوب كيفيت داده‌هاي GS1 را می‌توان در آدرس www.gs1.org/data_quality مشاهده كرد.

f25

10- طبقه‌بندی جهانی محصولات (GPC)

طبقه‌بندی صحيح داده‌ها: براي اطمينان حاصل كردن از صحت و يكسان بودن ساختار طبقه‌بندی محصولات، GDSN از GPC استفاده می‌کند كه در حقيقت يك زبان مشتركي ميان فروشندگان و خريداران براي گروهي از محصولات در يك مسير مشابه در سرتاسر جهان ايجاد می‌کند.
GPC صحت و دقت داده‌هاي به اشتراك گذارده شده در GDSN را بهبود و توانايي زنجيره تأمین براي واكنش نشان دادن به نیازهای مشتريان را سرعت می‌بخشد و همچنين فرآيند گزارش‌گیری از محصولات را تسهيل می‌کند.
پايه و اساس GPC نام محصول (Brick) است. نام محصول در GPC نشان‌دهنده دسته‌ای از محصولات مشابه است كه در بخشي از GDSN استفاده می‌شود تا بتوان به‌عنوان عاملي براي تشخيص صحيح محصول در سرتاسر زنجيره تأمین از فروشنده تا خريدار اطمينان حاصل كند.
جهت آگاهي بيشتر می‌توان به سايت www.gs1.org/gpc مراجعه كرد.

f26

11- نتیجه‌گیری:

در پايان می‌توان این‌چنین گفت كه GDSN پنجره‌ای به سوي تجارت الكترونيك جهاني بر اساس استانداردهاي بین‌المللی در فضايي امن و مطمئن است.
با توجه به پيشرفت هر چه سریع‌تر تجارت الكترونيك و سردمداري GS1 با شعار زبان کسب‌وکار جهاني و همچنين تحولات اخير در كشورمان، این‌گونه به نظر می‌رسد قدم برداشتن در مسير GDSN براي ارتباط با دنيا امري اجتناب‌ناپذیر است و مركز ملي شماره‌گذاری كالا و خدمات كه نماينده GS1 جهاني را در ايران به عهده دارد مسئوليت دوچندان در اين راستا دارد و بايد زمينه اين ارتباط را فراهم آورد.

مدیریت اموال در سازمان ها

1- مقدمه

اموال ثابت، دارايي‌هاي برگشتني و تجهيزات و ماشين‌آلات، بخش مهمي از سرمايه شركت‌هاي بزرگ هستند كه بايد به‌طور مستمر تحت كنترل و نظارت مديران سازمان باشند. امروزه اغلب سازمان‌ها به اين باور رسيده‌اند كه استفاده از روش‌هاي سنتي و دستي براي جمع‌آوری و مديريت اطلاعات اموال و همچنين حفظ سوابق تعمير و نگهداري آن‌ها، سخت، وقت‌گیر، پرهزینه و كلافه‌كننده است. عدم شفافيت دارايي‌ها، برايتان هزينه‌ خواهد داشت كه می‌توان به موارد زير اشاره كرد:

  •  سرقت، آسيب و جابجايي، اتفاقات معمول در حوزه نگهداري اموال و دارايي‌هاست.
  •  نيمي از شركت‌ها، بيش از 5 درصد از درآمد خود را صرف عمليات دارايي لجستيكي مي‌كنند.
  •  يك‌چهارم شركت‌ها، هر ساله حدود 10 درصد از ناوگان كانتينري يا پالت‌هايشان را از دست مي‌دهند.
  •  50 درصد شركت‌ها، مديريت دارايي‌هاي خود را به‌صورت دستي انجام مي‌دهند.
  •  75 درصد شركت‌ها معتقدند سيستم‌هاي مديريت اموال موجود، شكست خورده‌اند و مطابق با نيازهاي عملياتي‌شان طراحي نشده‌اند.

پيشرفت تكنولوژي‌ در زمينه شناسايي و رديابي اقلام، راهكارهايي بديع، هوشمند و كارآمد را به ارمغان آورده است كه مشكلات روش‌هاي سنتي را از ميان می‌برد و مزاياي فراواني را براي مالكان كسب‌وكارها ايجاد می‌کند. استفاده از یک راهکار یکپارچه نرم‌افزاري، كمك می‌کند كه اموال و تجهیزات با ارزش سازمان به‌خوبی تحت کنترل باشد. با استفاده از ترکیب رايانه‌ها، ابزارهاي موبايل (مانند تبلت و PDA و Handheld) و نرم‌افزار رديابي و مديريت اموال و تجهيزات‌، عمليات كنترل و نظارت بسيار ساده‌تر انجام خواهد شد، هزينه و زمان انجام عمليات شناسايي و مديريت اموال كاهش مي‌يابد، آمارها بي‌خطا و دقيق خواهد بود و منابع سازمان در راه ارتقاي بهره‌وری و رشد سازمان مصرف مي‌شود.
حدود 70 درصد سرمايه‌گذاري‌ها در زمينه راه‌حل‌هاي مديريت دارايي، پس از 2 سال، كنار گذاشته مي‌شوند.
حال فرض كنيد تمام مزاياي فوق را به‌همراه شناسايي منحصر‌به‌فرد اقلام خود در سطح جهان با استفاده از استانداردهاي بين‌المللي GS1 كه در تمام دنيا پذيرفته شده است، در اختيار داشته باشيد. به‌عنوان مثال، اگر مالك يك شركت توليدي در زمينه قطعات صنعتي هستيد و محصولات خود را داخل پالت‌هاي گران‌قيمت كه جزو اموال برگشتني شركتتان هستند قرار مي‌دهيد و براي مشتريان ارسال مي‌كنيد يا اگر يك شركت حمل‌ونقلي داريد و كانتينرهاي خود را به نقاط مختلف ايران و جهان ارسال مي‌كنيد، با استفاده از راهكارهاي استاندارد و بين‌المللي GS1، به‌راحتي مي‌توانيد اموال شركت خود را در سطح جهان شناسايي و رديابي كنيد. علاوه بر اين، شركاي تجاري‌ شما هم به سادگي مي‌توانند پالت يا كانتينر ارسالي متعلق به شركت شما را تشخيص داده و به شما باز پس دهند. اين كار با وجود سه دسته راهكارهاي GS1 ممكن است:
• راهكارهاي شناسايي: سازمان بين‌المللي GS1، شناسه‌هايي استاندارد را كه در تمام نقاط دنيا پذيرفته شده‌اند، براي شناسايي شركاي تجاري و موقعيت‌هاي فيزيكي، دارايي‌هاي ثابت، دارايي‌هاي برگشتني، اسناد و مدارك و فرم‌ها، روابط خدماتي و اقلام خرده‌فروشي ارائه داده است كه در زمينه مديريت اموال، تعمير و نگهداري تجهيزات و سفارش اقلام مورد نياز سازمان‌ها بسيار كارآمد هستند.
• راهكارهاي ضبط خودكار: علاوه بر شناسه‌ها، GS1 استانداردهايي را نيز براي ضبط خودكار داده‌ها ارائه مي‌دهد. باركدها، ديتاماتريس‌ها و تگ‌های فركانس راديويي (RFID) مهم‌ترین اين استانداردها هستند كه كمك مي‌كنند بتوان اموال و تجهيزات را برچسب‌زني يا تگ‌گذاري كرده و با استفاده از اسكنرهاي دستي (مانند تبلت و PDA و Handheld) اطلاعات آن‌ها را به سرعت و با دقت بسيار زياد در سيستم نرم‌افزاري ثبت كرد.
• راهكارهاي تبادل الكترونيكي داده‌ها: علاوه بر ثبت داده‌ها در سيستم نرم‌افزاري، بايد بتوان داده‌ها را بين سيستم‌هاي مختلف به اشتراك گذاشت و گزارش‌ها يكپارچه تهيه كرد. استانداردهاي GS1 در زمينه تبادل الكترونيكي داده‌ها (EDI) بين شركاي تجاري محلي و بين‌المللي، به همین منظور طراحي و تدوين شده است.

2- شناسه جهانی دارايی شخصی چيست؟

شناسه جهاني دارايي شخصي (GIAI) يك كليد شناسايي GS1 است كه براي شناسايي دارایی‌های شخصي استفاده می‌شود. اين يك شناسه‌ منحصر به فرد است كه از يك پیش‌شماره شركتي GS1 و يك مرجع دارايي شخصي تشكيل شده است.
GIAI يكي از دو شناسه GS1 است كه براي شناسايي اموال استفاده می‌شود. اين شناسه براي شناسايي دارایی‌های ثابت و معين در داخل يك شركت استفاده می‌شود، مانند كامپيوتر، ميز تحرير و يا قطعه‌ای از يك هواپيما. GIAI اين امكان را فراهم می‌کند كه دارایی‌هایي كه جداگانه به‌عنوان بخشي از اموال ثابت يك سيستم كنترل موجودي هستند را ثبت كنند. به عبارت ساده‌تر، اين بدين معني است كه هر دارايي شخصي با هر ارزشي در داخل يك شركت به صورت منحصر به فرد شناسايي شود. GIAI می‌تواند به صورت جهاني و يكپارچه براي شناسايي اموال استفاده شود. اطلاعات دقيق در خصوص دارايي در يك پايگاه داده ثبت می‌شود و GIAI كليدي است كه ارتباط بين آن اطلاعات را فراهم می‌کند. GIAI می‌تواند به صورت يك باركد GS1-128 توليد شود و در يك كد الكترونيكي محصول (EPC) كدگذاري شود و قادر باشد با تگ راديويي (RFID) شناسايي و يا در پايگاه داده استفاده شود.

3- آشنايی با استانداردهای GS1 در زمينه شناسايی اموال ثابت و برگشتنی

  •  شناسه جهاني مكان (Global Location Number): براي شناسايي يكتاي هر موقعيت مكاني مرتبط با يك شركت يا سازمان به کار مي‌رود؛ مثلاً مي‌توان هر خط توليد، هر اتاق، هر سكوي بارگيري يا هر قفسه از انبار را با كد GLN شناسايي و از هم تفكيك كرد. كد GLN شامل 13 رقم است.

1

  •  شناسه جهاني دارايي ثابت (Global Individual Asset Identifier): استاندارد GS1 براي شناسايي دارايي‌هاي شخصي است. اين شناسه‌ از يك پیش‌شماره شركتي GS1 و يك مرجع دارايي شخصي تشكيل شده است و هر قلم دارايي را به‌صورت يكتا در جهان شناسايي می‌کند.

2

  •  شناسه جهاني دارايي برگشتني (Global Returnable Asset Identifier): شناسه‌اي براي شناسايي يكتاي هر قلم اموال برگشتني است و ساختار آن به شكل زير است. اين شناسه بر روي پالت‌ها، كانتينرها و ساير اموال بازگشت‌پذير نصب می‌شود تا آن‌ها تحت كنترل باشند.

3

 

4- معرفي شركت

مركز ملی شماره‌گذاری كالا و خدمات ايران در سال 1374 توسط موسسه مطالعات و پژوهش‌های بازرگانی تأسیس و  به‌عنوان عضو سازمان GS1 بين‌الملل در ايران پذيرفته شد. مركز، خدمات مختلف و گسترده‌ای را سازگار با استانداردها و راهكارهای جهانی در اختيار شركت‌ها و مؤسسات فعال در كشور قرار می‌دهد.
مركز ملي شماره‌گذاری كالا و خدمات ايران در نظر دارد تا سيستم مديريت اموال را با توجه به استانداردهاي GS1 در مورد اموال خود پیاده‌سازی كند تا بتواند هم مديريت اموال خود را به سهولت انجام دهد و هم به‌عنوان شركتي پيشرو در اين زمينه گام بردارد.
ساختمان مركز ملي شماره‌گذاری كالا و خدمات داراي 6 طبقه و 18 واحد است و طبق بررسی‌های انجام شده داراي 2330 قلم كالا اموال و دارايي است. انجام صحيح اين پروژه مزايايي براي واحدهای زير دارد:
• واحد مدیریت: یک مدیر در سازمان می‌بایست اطلاعات کافی از تعداد اموال و تجهیزات موجود و وضعیت فعلی هر کدام را داشته باشد تا بتواند تصمیمات صحیحی در رابطه با هزینه‌های اموال مورد نیاز جدید، فروش بعضی از اموال قدیمی شرکت و غيره اتخاذ كند. در ضمن مدیر باید این امکان را داشته باشد در هر زمان که نیاز بود انواع گزارش‌ها را از اموال و تجهیزات تهیه كند.
• واحد IT شبکه: با توجه به این موضوع که تمامی تجهیزات الکترونیکی شرکت تحت مسئولیت این واحد است و این تجهیزات اغلب دارای قیمت بالا در هنگام خرید و هزینه بالای نگهداری هستند، این واحد می‌بایست امکان کار با این سیستم را داشته باشد تا بتواند در هر لحظه اطلاعاتی دقیق از اموال و تجهیزات خود کسب كند؛ مثلاً بداند کیس با مشخصات X در دست کدام کاربر است و شامل چه قطعاتی است (رم، کارت گرافیک، مادربرد و غيره) و در چه وضعیتی است. (سالم، خراب، در انباری و غيره)
• واحد مالی-اداری: این واحد یکی از ذینفعان اصلی این پروژه است که به صورت مستقیم با این سیستم در ارتباط است. در واقع این واحد وظیفه خرید اموال و تجهیزات جدید، ثبت در سیستم، اختصاص کد اموال، محاسبه استهلاک، اختصاص کد مکان و غيره را بر عهده دارد.

4-1 . گام‌های مورد نياز برای به دست آوردن اطلاعات مورد نياز:

براي استقرار سيستم مديريت اموال و تحليل فرآیندهای استقرار، مراحل و گام‌های زير برداشته شده است:

گام 1: مصاحبه با واحد مالی اداری:

خريداري كردن و شماره اموال زدن بر روي اموال و تجهيزات جديد بر عهده واحد مالي و اداري است. با استفاده از شيوه مصاحبه با تک‌به‌تک افراد مشخص گرديد كه سيستم خريد اموال جديد در مركز به چه صورتي است:

درخواست توسط واحد— تأیید مدير واحد— ارسال به كارتابل مديريت— تأیید مدير عامل— ارسال به كارتابل مالی— ارسال به كارتابل اداري— در صورت تأیید اداري— پرداخت توسط مالي

براي ثبت اموال خريداري شده و زدن برچسب از يك فايل اكسل استفاده می‌شود كه روند زير در هنگام ثبت انجام مي‌گيرد:

  •  به ازاي هر خريد (تعداد) يك آرتيكل اضافه مي‌شود (در صورت ريز اموال)
  •  درج كد اموال بر روي فاكتور
  •  نصب كد اموال
  •  درج اطلاعات در سيستم اموال (اكسل)
  •  بهاي تمام شده خريد
  •  نرخ استهلاك
  •  تاريخ سند
  •  شماره سند
  •  محاسبه مربوط به استهلاك
  •  مانده

پس از بررسی‌های انجام شده ضعف‌های زير در موضوع مديريت اموال مشخص شد:

  •  عدم آگاهي از اطلاعات كل اموال
  •  عدم آگاهي از كاربران اموال
  •  عدم آگاهي از چگونگي قرارگيري اموال
  •  نقص اطلاعات در تراکنش‌های مالي و استهلاك اموال
  •  عدم آگاهي از جابه‌جايي اموال در مركز

گام 2: رسم طرح‏بندی طبقات:

به دلیل اينكه در سازمان هيچ سيستم مشخصي براي ردگيري اموال در طبقات وجود نداشت در گام بعدي پروژه نياز به برداشت اطلاعات اموال مورد نياز بود. بدين منظور ابتدا می‌بایست براي تعيين طرز قرارگيري اموال در سازمان، نقشه طرح‏بندي طبقات مشخص و كشيده شود.

4

گام 3: برداشت شماره اموال‌های قديمی موجود:

در گام سوم جمع‌آوری اطلاعات می‌بایست از روي نقشه‌های layout ساختمان و با مراجعه حضوري به واحدها شروع به ثبت شماره اموال قديمي كرد. در اين گام اموال و تجهيزاتي كه داراي برچسب نيستند يا برچسب آنها مغاير با واقعيت است مشخص مي‌شوند.

گام 4: جانمايی اموال بر روی Layout رسم شده:

پس از تهيه layout مکان‌ها و ليست اموال، اموال موجود در هر مكان را مشخص كرده و در layout مكان ثبت می‌کنیم. با اين عمل مشخص می‌کنیم در هر مكان چه اموالي وجود دارد.

4-2 . مشخص كردن نیازمندی‌ها

• فرآيند شناسايي: جمع‌آوری و حفظ دقیق سوابق اموال ثابت شرکت، امری پرهزینه و وقت‌گیر است. یک راهکار یکپارچه مناسب باعث می‌شود تا تجهیزات با ارزش شرکت، به خوبی تحت کنترل قرار گیرند. هدف هر سیستم کارآمد، افزایش بازدهی، حاصل از کنترل دارایی‌ها و به حداقل رساندن ضرر ناشی از فقدان و یا خسارت دیدن تجهیزات است. با استفاده از ترکیب موبایل کامپیوترها و نرم‌افزار مدیریت ردیابی، شما قادر به سرعت بخشیدن در رسیدگی به امور و ردیابی اموال خود در زمان واقعی خواهید بود. براي استقرار سيستم رديابي طبق استانداردهای GS1 در ابتدا بايد كليه اموال شركت مشخص شوند و ليستي از اموال تهيه شود.
• اختصاص كدهاي GIAI و GLN: طبق استاندارد GS1 براي هر موجودي از اموال بايد يك كد GIAI و يك كد GLN اختصاص داد. با كد GIAI شما می‌توانید هركدام از اقلام را به صورت يكتا شناسايي كنيد و با كمك كد GLN مكان سازماني هر قلم كالا را ثبت می‌كنيد.
پس از اختصاص دادن كد GIAI به اموال موجود و اختصاص كد GLN به مکان‌هاي شركت بايد کدهای GIAI اموال را به كدهاي GLN مکان‌ها متصل كنيم. با اين عمل تمام اموال‌هایي كه در يك قسمت از شركت قرار دارند به راحتي شناسايي می‌شوند به اين صورت كه چه اموالي (چه GIAI هايي) در چه مکان‌هايي (چه GLN هايي) قرار گرفته است.
• رمزينه (Encode) كردن: پس از اختصاص دادن كد به اموال (كد GIAI) و به مکان‌ها (كد GLN) نوبت به رمزينه (Encode) كردن آنها در نمادهای باركد GS1 است كه ثبت اطلاعات را بتوان به صورت خودكار انجام داد.
براي اين كار انواع نمادهاي باركد موجود است كه هر كدام مزايا و معايب مختص به خود را دارد كه در زير مختصراً توضيح داده می‌شود.
نمادهای مورد استفاده شامل نمادهاي خطي، دوبعدي و تگ‌های RFID است.

مزايای باركدهای خطی:

  •  ارزان بودن
  •  استفاده آسان

معايب باركدهاي خطي:

  •  جاگير بودن در هنگام نصب
  •  كم بودن ديتاي قابل حمل

 

مزاياي باركدهاي دو بعدي:

  •  رمزينه (Encode) كردن ديتاهاي بيشتر در مقايسه با باركدهاي خطي
  •  مناسب براي اموالي كه جاي كمي براي نصب برچسب دارند
  •  خواندن راحت‌تر ديتا

معايب باركدهاي دوبعدي:

  •  QR code حتماً بايد به صورت مربعي چاپ شود و اين امكان نصب بر روي بعضي اموال را از بين می‌برد.
  •  بعضي از اسكنرها قابليت خواندن باركدهاي دو بعدي را ندارند و بايد هزينه بيشتري براي تهيه آنها پرداخت.

مزاياي تگ‌های RFID:

  •  دقيق و مطمئن
  •  امكان استفاده در طيف وسيعي از اموال
  •  سرعت بالاي خواندن و ثبت اطلاعات

معايب تگ‌های RFID:

  •  گران بودن
  •  نيازمند زمان بيشتر براي پیاده‌سازی

با توجه به نوع اموال و نياز مجموعه می‌توان يكي از نمادهای ذكر شده را انتخاب كرده و از مزاياي آن براي ثبت خودكار داده‌ها استفاده كنيم.

5- مزايای سيستم مديريت اموال برای سازمان

در پايان می‌توان به طور خلاصه مزايايي كه سيستم مديريت اموال براي يك سازمان ايجاد می‌كند را به شرح ذيل اشاره نمود:
مزاياي اين سيستم شامل دو دسته می‌شود كه به صورت زير توضيح داده می‌شود:

5-1 . مزایای ویژه سیستم مديريت اموال و تجهيزات مبتنی بر استانداردهای GS1

  •  استاندارد بودن: استفاده از راهكارهاي استاندارد پذيرفته‌شده در تمام دنيا
  •  قابل اعتماد بودن: بيش از 40 سال تجربه GS1 در پياده‌سازي ممتاز و بي‌نقص پروژه‌ها
  •  جهان‌شمول بودن: ورود به كلاس جهاني و امكان برقراري ارتباط با شركاي بين‌المللي
  •  افزايش بهره‌وری سازمان: جمع‌آوری سریع، صحيح، دقيق و ارزان اطلاعات با جزئیات بیشتر و حذف سیستم دستي و کاغذی منجر به كاهش هزينه‌هاي مالي و زماني و افزايش بهره‌وري مي‌شود.
  •  مدیریت و نظارت دقيق: امكان تهيه انواع گزارش‌ها متنوع با اطلاعات صحیح و دقيق براي مديران
  •  ایجاد مسئولیت در بين ذينفعان: ایجاد مسئولیت در پرسنل در قبال دارایی‌های سازمان خود و ايجاد مسئوليت در شركاي تجاري در قبال پاسداري از اموال ساير شركا

5-2 . مزايای عمومی سيستم مديريت اموال و تجهيزات

  •  افزايش سرعت بازگشت سرمايه‌گذاري در زمينه دارايي‌ها
  •  كاهش ضررهاي مالي ناشي از آسيب و سرقت و جابه‌جايي
  •  بهبود خدمات به مشتريان و شركاي تجاري
  •  كاهش سرمايه راكد مربوط به موجودي دارايي‌ها
  •  افزايش عمر دارايي از طريق بهبود چرخه تعمير و نگهداري
  •  كاهش زمان جستجوي دارايي و كاهش انحراف و خطا
  •  استقرار صحيح و دقيق و سريع تجهيزات و اموال در جايگاه آن‌ها و امكان جستجوي ساده‌تر
  •  كاهش هزينه‌هاي پشتيباني مركزي بر اساس تأیید محل قرارگيري و شناسايي صحيح دارايي
  •  اطمينان از تعمير و نگهداري صحيح دارايي و افزايش ايمني محيط كار براي پرسنل
  •  افزايش ضريب اطمينان كسب‌وكار از طريق بهبود برنامه‌ريزي تعمير و نگهداري
  •  اقناع بيمه‌گر درباره تعمير و نگهداري صحيح تجهيزات از طريق پرونده الكترونيكي تعمير و نگهداري

6- نتیجه‌گیری

با توجه به مطالب اشاره شده می‌توان دريافت كه مركز ملي شماره‌گذاری كالا و خدمات به‌عنوان نماينده GS1 جهاني در ايران، اول از همه خود در مسير پيشبرد پیاده‌سازی استانداردهاي GS1 قدم برداشته است و بايد با تسهيل نمودن موانع پيش روي اين استانداردها، اعم از سخت‌افزاری و نرم‌افزاری، مسير دست‌یابی و بهره بردن سايرين را در اين حوزه فراهم كند.

 

نقش کدینگ در چابکی زنجیره تامین

1- مقدمه

تلاش بشر همواره در راستاي ايجاد امكانات بهبود زندگي و بهره‌مندي از شرايط فرهنگي و اجتماعي بهتر و بيشتر بوده و براي رسيدن به آن، توليد بيشتر و بهينه را هدف اساسي خود قرار داده است. يكي از مهم‌ترین اهداف در هر جامعه يا سازمان، ارتقای سطح بهره‌وري آن است و با توجه به اينكه انسان در ايجاد بهره‌وري نقشي محوري دارد، درخواست‌هاي او در سازمان اثري كليدي بجا مي‌گذارد. از طرفي توليد بيشتر و بهينه ميسر نمي‌شود مگر از طريق توليد بهره‌وري. يكي از راه‌هاي رسيدن به توليد بهره‌ور، استفاده از فن‌آوري است چرا که كارنامه حيات بشري مملو از ابداع فن‌آوري‌هاي متعددي است كه جملگي در جهت تسهيل زندگي انسان مطرح شده‌اند. بنابراين راهكارهاي افزايش بهره‌وري مستلزم شناخت كافي وضعيت موجود و فرهنگ كاري جوامع است. با توجه به تفاوت‌هاي مهم در فرهنگ كاري و وضعيت موجود مي‌توان گفت راهكارهاي افزايش بهره‌وري نيز متفاوت خواهد بود. ازجمله راهكارهاي افزايش بهره‌وري می‌توان زنجيره تأمين جامعه اشاره كرد.

2- زنجيره تأمين چيست؟

زنجيره تأمين مدیریت شبکه‌ای از روابط درونی یک شرکت و بین سازمان‌های وابسته است شامل بر فعالیت‌های عرضه مواد، تولید، لجستیک، بازاریابی و سیستم‌های مرتبط که جریان رفت و برگشت مواد، خدمات، پول و اطلاعات را از تولیدکننده اصلی تا مشتری نهایی، با هدف ارزش‌افزایی و حداکثر نمودن سود از طریق دستیابی به کارایی و رضایت مشتری هموار می‌کند.

1شكل 1- زنجيره تأمين شبكه‌ای از روابط

انجمن زنجیره تأمین (1977) از تعریف زیر برای زنجیره تأمین استفاده می‌کند:

زنجیره تأمین واژه‌ای است که اکنون به طور گسترده‌ای در سطح بین‌الملل به کار برده می‌شود. کلیه تلاش‌های انجام شده در تولید و تحویل یک محصول یا خدمت نهایی، از تولیدکننده تأمین‌کننده تا مشتری مشتری را در بر می‌گیرد. مدیریت زنجیره تأمین شامل مدیریت عرضه و تقاضا، تأمین مواد خام و قطعات، تولید و مونتاژ، انبارداری و مسیریابی موجودی، ثبت سفارش و مدیریت سفارش، توزیع در میان کانال‌ها و تحویل به مشتری است.
اساساً زنجیره تأمین شامل فرایندهای داخلی و خارجی و جریان اطلاعات است. یک شرکت یا واحد کسب‌وکار فقط دارای کنترل روی فرایندهای داخلی است و فرایندهای خارجی تنها می‌توانند تا حدودی تحت تأثیر قرار داده شوند. در شکل، زنجیره تأمین بر اساس چرخه عمر محصول به دو بخش داخلی و خارجی تقسیم شده است. (فقط دسته‌بندی‌های SCM به تصویر کشیده شده است). در هر سطح داخلی زنجیره تأمین، فقط امکان جریان اطلاعات در محیط‌های بین سازمانی وجود دارد. با این حال، بسیاری از کسب‌وکارها اطلاعات را در طول فاز تولید محصول/خدمات به اشتراک می‌گذارند.

2شكل 2- دسته‌بندی‌های SCM

از سوی دیگر زنجیره تأمین را زنجیره ارزش نیز می‌نامند. علت اینکه این زنجیره را مکی توان زنجیره ارزش نامید این است که در هر مرحله زنجیره سعی می‌شود تا ایجاد ارزش شود یا ارزش‌آفرینی گردد و درنهایت محصول نهایی که دارای بالاترین ارزش افزوده است به مشتری نهایی تحویل می‌شود. در فرایند تولید آنچه باعث ایجاد ارزش افزوده نشود اقدامی بی‌فایده، زائد و قابل حذف شدن است.
رویکرد زنجیره ارزش در تحلیل فعالیت‌های درون‌سازمانی ابزاری مؤثر در شناخت نقاط ضعف و قوت و تصمیم‌گیری در مورد هر یک از این فعالیت‌ها است این زنجیره از دو جهت با مؤثرترین عوامل محیطی یعنی تأمین‌کنندگان و مشتریان مرتبط می‌شود ارتباط زنجیره ارزش سازمان با زنجیره ارزش تأمین‌کنندگان و مشتریان تشکیل زنجیره‌ای را می‌دهد که مایکل پورتر از آن به عنوان سیستم ارزش نام می‌برد، اما اسامی دیگری مانند شبکه ارزش یا زنجیره ارزش گسترده و نیز زنجیره تأمین بر آن اطلاق شده است.
عناصر کلیدی و اجزای اصلی زنجیره تأمین
یک نظریه عمومی در مدیریت زنجیره تأمین اجزای آن را به سه بخش اساسی و هفت مرحله پوششی تقسیم‌بندی می‌کند. بر این اساس بخش‌های اصلی زنجیره تأمین عبارت‌اند از:

  • بخش بالایی (تأمین‌کنندگان)
  • بخش میانی (تولیدکنندگان)
  • بخش پایینی (عمده‌فروشان، خرده‌فروشان و مشتریان)

مراحل پوششی زنجیره تأمین نیز که باید همواره در سازمان‌ها مورد توجه قرار گیرند شامل مدیریت موجودی، مدیریت توزیع، مدیریت پرداخت، مدیریت مالی، مدیریت فروش و کانال توزیع است.
در واقع زنجیره تأمین شامل بر شرکت‌ها و فعالیت‌های تجاری لازم برای طراحی، ساخت، توزیع و به‌کارگیری یک محصول یا خدمت است. در اين راستا بايد نحوه ارتباطات و پيشرفت‌ها قبل از انجام فرآيندها تعيين شوند و بر اساس برنامه‌ريزي جامع و هدفمند گام‌هاي لازم انجام پذيرد. در شكل زير زنجيره تأمين از تأمين مواد اوليه تا عرضه نمايش داده شده است.

3شكل 3- زنجيره تأمين از مواد اوليه تا عرضه

براي آشنايي بيشتر و درك بهتر مفهوم زنجیره تأمین، فعاليت‌هاي مربوط به زنجيره تأمين شلوار در شكل زير آورده شده است. لازم است در مثال زير به ترتيب فعالیت‌ها و چگونگي ارتباطات توجه شود.

4شكل 4- زنجيره تأمين شلوار

رقابت، تغییر و مشتری از جمله عواملی هستند که سازمان‌های امروزی را با چالش‌های فراوانی روبرو ساخته است. برای پاسخگویی کارا و اثربخش به این چالش‌ها نیازمند درک و توجه اساسی به زنجیره تأمین است. مشتریان، توزیع‌کنندگان، تولیدکنندگان و تأمین‌کنندگان نقش‌های اصلی این زنجیره را ایفا می‌کنند. ارتباط متقابل این ذینفعان است که به ارزش افزوده و ایجاد مزیت رقابتی برای سازمان‌های درگیر در این زنجیره منجر می‌شود. ارزش‌آفرینی برای ذینفعان زنجیره تأمین تنها در سایه توجه به فرایندهای کسب‌وکار قابل حصول است.

3- عناصر کلیدی و اجزای اصلی زنجیره تأمین

یک نظریه عمومی در مدیریت زنجیره تأمین اجزای آن را به سه بخش اساسی و هفت مرحله پوششی تقسیم‌بندی می‌کند. بر این اساس بخش‌های اصلی زنجیره تأمین عبارت‌اند از:

  •  بخش بالایی (تأمین‌کنندگان)
  •  بخش میانی (تولیدکنندگان)
  •  بخش پایینی (عمده فروشان، خرده‌فروشان و مشتریان)

مراحل پوششی زنجیره تأمین نیز که باید همواره در سازمان‌ها مورد توجه قرار گیرند شامل مدیریت موجودی، مدیریت توزیع، مدیریت پرداخت، مدیریت مالی، مدیریت فروش و کانال توزیع است.

4- اهمیت همکاری در زنجیره تأمین

در محیط کسب‌وکار امروزی، مسائلی مانند تغییرات سریع فناوری، رقابت جهانی، تأکید روزن افزون بر برون‌سپاری و رشد کاملاً تخصصی، روز به روز بر اهمیت همکاری شرکت‌های یک زنجیره تأمین می‌افزاید. با این وجود همکاری فرایند پیچیده‌ای است که همیشه به موفقیت منجر نمی‌شود.
همکاری مؤثر فرایندی پیچیده و مشکل و نیازمند تلاش فراوان است. رویکرد مشارکتی تنها در شرایطی مناسب است که چنین تلاش‌هایی موجه باشند که حتی در این حالت هم تضمین موفقیتی در کار نیست. همکاری زمانی سودمند است که مشکل با فرصت مربوطه بسیار پیچیده و به هم وابسته باشد. مشکلات بسیار پیچیده آنهایی هستند که حلشان دشوار بوده، هیچ راه حل آسانی ندارند و نیازمند تلاش فراوانی هستند. مشکلات وابسته و فرصت‌ها آنهایی هستند که برای تحصیل یک نتیجه مؤثر، به دانش یا مهارت‌های سایر شرکت‌ها وابسته‌اند. در اینجا پیام کلیدی برای مدیران اجرایی زنجیره تأمین آن است که تنها در مواردی به همکاری بپردازند که مشکل به اندازه کافی پیچیده بوده و وابسته به سرمایه‌گذاری در زمان، انرژی و منابع است.

5- مديريت زنجيره تأمين

زنجیره تأمین نیز مانند بسیاری از سیستم‌های دیگر برای عملکرد مناسب نیازمند مدیریت است. هدف اصلی از مدیریت زنجیره تأمین فراهم كردن محصول برای مشتری در زمان و مکان مناسب و با حداقل هزینه است كه این هدف با فراهم شدن هماهنگی در زنجیره تأمین به نتيجه مي‌رسد.

5شكل 5- اهداف زنجيره تأمين

علاوه بر هدف اصلي كه در مديريت زنجيره تأمين ذكر شد مواردي همچون رقابت‌پذيري، سطح خدمت به مشتری، افزايش هماهنگی، به‌کارگیری فن‌آوري اطلاعات و ارتباطات، گزینش شرکا، رویکرد فرآیندی، سازمان شبکه‌ای و همیاری میان سازمانی، رهبری، برنامه‌ریزی پیشرفته، بازاریابی، پژوهش عملیاتی، تئوری سازمان، خرید و عرضه نيز داراي اهميت بسزایی است.

6- چالش‌های زنجيره تأمين

پراکندگی جغرافیایی شرکت‌های عضو زنجیره، اهداف متفاوت و گاهی متعارض اعضای مختلف زنجیره تأمین، پویایی و تغییر در تقاضای مشتری و توانمندی‌های تأمین‌کنندگان و حتی روابط زنجیره تأمین، نوسان‌های سیستم به علت نوسان‌های فصلی، تبلیغات و رقبا همه جزء چالش‌هاي زنجيره تأمين هستند. آنچه به عنوان چالش‌هاي زنجيره تأمين مطرح است به طور كلي در شكل زير نشان داده شده است.

6شكل 6- چالش‌هاي زنجيره تأمين

به جز آنچه در بالا به عنوان چالش‌هاي زنجيره تأمين ذكر شد چگونگي جريان اطلاعات نيز داراي اهميت زيادي است. جریان اطلاعات، پیونددهنده تمام فعالیت‌ها و عملیات در یک زنجیره تأمین است. هرچه پیوند قوی‌تر باشد تصمیم‌گیری اعضا بهتر و درنهایت سودآوری کل زنجیره تأمین نیز بیشتر خواهد بود.
بدون اطلاعات مناسب مدیر به درستی نمی‌داند مشتری چه می‌خواهد؟ چقدر موجودی در انبار وجود دارد؟ چه زماني باید محصولات بیشتری تولید شود؟ چه زماني باید محصولات حمل شوند؟

7شكل 7- جریان اطلاعات در زنجيره تأمين

علاوه بر اهميت جریان اطلاعات، کیفیت داده‌ها و اطلاعات نيز داراي اهميت زيادي است. از اين رو لازم است اطلاعات در مرحله تهيه، داراي استانداردهاي از پيش تعريف شده باشند تا بر اثر عدم هم‌زبانی يا عدم درك صحيح طرفين، زنجيره دچار مشكلات تجاري همچون مرجوع كردن محصول از مقصد و اتلاف زمان و هزينه نشود.

7- یکپارچه‌سازی زنجیره تأمین

سیستم‌هایی که در حال حاضر در اکثر زنجیره‌ها به کار می‌روند، جزیره‌ای هستند. اولین نتیجه به‌کارگیری این سیستم‌ها، دشواری و اختلال در انتقال اطلاعات است. بارزترین پدیده ناشی از انتقال نادرست اطلاعات مشتریان در زنجیره تأمین، اثر شلاق چرمی است. سایر مشکلات را می‌توان به این شرح بشمرد: ناهماهنگی و کندی عملیات، بروز اشتباه و وقفه در تأمین، حمل یا توزیع به موقع کالاهای اساسی، تحمیل هزینه‌های غیر ضروری و کسرت مدارک و مستندات در جریان. سیستم‌های اطلاعاتی یکپارچه می‌توانند به سازمان‌ها در اجتناب از مشکلات بیان شده کمک کنند.
به منظور بالا بردن قابلیت تصمیم‌گیری و بهبود عملکرد زنجیره تأمین می‌توان به کل فرایند تأمین شامل تولید تا مصرف نهایی به عنوان یک فرایند واحد نگاه کرد و اجزای آنها را با هم متحد و یکپارچه نمود. البته بهینه‌سازی و یکپارچگی در سرتاسر فرایند زنجیره به خاطر آشفتگی و پراکندگی اجزای آن آسان نیست؛ خصوصاً این آشفتگی در نقاط مرزی اجزا یا نقاط تعاملی فرایند بیشتر مشهود و ملموس است. در حقیقت یکپارچه‌سازی زنجیره باعث افزایش هماهنگی، بهینه‌سازی و آینده‌نگری در سرتاسر زنجیره شده و می‌توان اثرات تقاضا را بر روی هر نقطه از زنجیره مشاهده و تفسیر کرد.

8- سرعت و شتاب در زنجیره تأمین

مفهوم سرعت و شتاب در سازمان‌ها ریشه در عملکرد تولید و مفهوم سیستم‌های تولید انعطاف‌پذیر دارد. تولید پرشتاب و سریع به عنوان نقطه مقابل خصوصیاتی به شمار می‌رود که برای تعریف تولید در طول تمام قرن بیستم به کار رفته است. بر این اساس تولید پرشتاب و سریع؛ یعنی بهینه‌سازی، استانداردسازی و از میان برداشتن رقبا. امروزه در بسیاری از منابع، مقدمات تولید موفق، سازمان‌ها، فرایندها و محصولاتی هستند که بتوان آنها را احساس نمود یا در مقابل تقاضاهای متفاوت مشتریان آنها را معارضه کرد.
همان‌طور که سازمان‌ها خواستار رقابت سازنده هستند نقطه تمرکز منابع هم از حوزه سازمان انفرادی به زنجیره‌های تأمین مختلفی گسترده می‌شود که خود در آن ایفای نقش می‌کنند. مفهوم سرعت و شتاب هم از درون یک سازمان به گستره مدیریت زنجیره تأمین تغییر جهت پیدا می‌کند. یک زنجیره تأمین پرشتاب و سریع دیدگاهی برای مدیریت زنجیره‌های تأمین در بازارهای بی‌ثبات است. می‌توان این مفهوم را این‌گونه تعریف کرد: «یک قابلیت گسترده تجاری که ساختارهای سازمانی، سیستم‌های اطلاعاتی، فرایندهای پشتیبانی و به ویژه ذهنیات را در بر می‌گیرد.» زنجیره‌های پرشتاب دارای خصوصیات زیر هستند:

  •  گروه‌های مجازی را تشکیل می‌دهند.
  •  دارای فرایندهای تجاری فشرده زمانی هستند.
  •  داده‌های تجاری را از طریق سیستم‌های اطلاعاتی در زمان واقعی برای تمام شرکا در زنجیره تأمین مبادله می‌کنند.
  •  استفاده از تولیدکنندگان قراردادی را امکان‌پذیر می‌سازند.
  •  پاسخگوی تغییرات در تمام ابعاد و مقاصد هستند.
  •  استفاده از نقاط عقب افتاده و نامربوط را فراهم می‌آورند.

باید اشاره کرد که اطلاعات و به ویژه سیستم‌های اطلاعاتی به عنوان عامل حیاتی در رسیدن به سرعت و شتاب در زنجیره تأمین شناخته می‌شوند و این روش همان روش مشابه با توزیع سیستم‌های تولید انعطاف‌پذیر است که در گذشته برای تولید سریع به کار گرفته می‌شد.
برخی از فناوری‌ها و سیستم‌های اطلاعاتی در طول سال‌های اخیر به عرصه ظهور آمده است که شاید قادر به تغییر روابط بین انسجام و انعطاف‌پذیری باشند. یکی از این فناوری‌ها سرویس‌های وب هستند. سرویس‌های وب مجموعه‌ای از فناوری‌های درون پیوسته را شامل می‌شوند که اجازه می‌دهند سیستم‌های اطلاعاتی از اجزای مختلفی تشکیل شوند که به راحتی و بدون توجه به اینکه این اجزا به چه نوع زبانی برنامه‌نویسی شده‌اند، با یکدیگر منسجم شوند.
بنابراین سرویس‌های وب به سازمان‌ها این امکان را می‌دهند تا ارتباطات منسجمی با عرضه‌کنندگانی که با سیستم‌های داخلی مختلف کار می‌کنند، تشکیل بدهند. در حالی که سرویس‌های وب مزایای بسیاری ر ا در این حوزه به ارمغان آورده‌اند، استفاده از آنها توسط دیگری سیستم‌ها و فناوری‌های نوظهور هم فرصت مناسبی را برای افزایش سرعت و شتاب فراهم می‌آورد. فناوری‌های دیگری که در این حوزه احتمالاً می‌توانند ظهور داشته باشند عبارت‌اند از: مراکز تجاری الکترونیکی برای تسریع در اشتراک و تجارت اطلاعاتی چند طرفه، سیستم‌های مدیریت فرایند تجاری برای سازمان‌دهی فرایندهای درون‌سازمانی و گرفتن اتوماتیک داده‌ها برای سازگاری مکان جغرافیایی و پیدا کردن محصولات با استفاده از جریان‌های اطلاعاتی.
ادبیات این بحث نشان می‌دهد که چهار عامل موفقیت زنجیره تأمین سریع، حساسیت مشتری، یکپارچه‌سازی فرایند، یکپارچه‌سازی شبکه و یکپارچه‌سازی مجازی است.

  •  حساسیت مشتریان بر توسعه روابط مشترک عملی با مشتریان تأکید دارد.
  •  یکپارچه‌سازی فرایند بر توانایی‌ها و ظرفیت‌های مرکزی برای تغییر فرایندهای کسب‌وکار تأکید می‌کند.
  •  هماهنگی با شرکای کلیدی در شبکه یکپارچه معنا می‌یابد.
  •  یکپارچه‌سازی مجازی اعمال نفوذ اطلاعات در سراسر زنجیره عرضه است.

این عوامل از طریق سازمان‌دهی طراحی زنجیره تأمین، به اشتراک‌گذاری اطلاعات میان واحدهای عملکردی، همکاری مبتنی بر اینترنت و شبکه با شرکا به جای بازاریابی متحد، پشتیبانی می‌شوند. از جمله این عوامل، سیستم‌های اطلاعاتی یکپارچه است که به عنوان تواناساز کلیدی برای زنجیره تأمین سریع معرفی شده است.

9- فرایندهای کسب‌وکار و چابکی

یک سازمان برای چابک بودن ابتدا بایستی از توانایی بازطراحی و بازپیکربندی اجزای خاص فرایند کسب‌وکار برخوردار بوده و وظایف و قابلیت‌ها را در پاسخ به محیط ترکیب کند؛ بنابراین چابکی فرایند کسب‌وکار به صورت توانایی اصلاح پویا و یا بازپیکربندی یک فرایند کسب‌وکار برای هم ساز کردن نیازهای ضروری و بالقوه سازمان تعریف می‌شود.
در واقع در ادبیات چابکی، مؤلفین مختلف روی جنبه‌های مختلف چابکی تأکید داشته‌اند و این خود بازتاب‌کننده دیدگاه‌های مختلفی در ادبیات است. این تعاریف به طور همزمان و برای دستیابی به درک بهتر آنچه چابکی را به وجود می‌آورد، در نظر گرفته می‌شود.
نیازمندی‌های جاری یک سازمان پاسخگو و ثمربخش، حفظ فرایندهای کسب‌وکار ایستا را برای سازمان‌ها دشوار ساخته است. به علاوه همکاری با سهامداران کلیدی از جمله تولیدکنندگان، فروشندگان و شرکا، به بزرگ‌ترین نیاز بسیاری از سازمان‌ها بدل شده است. برای پاسخ به تغییرات بازار، نیازمندی‌های تولیدکنندگان و مشتریان، سهامداران مختلف یک سازمان بایستی به هم ملحق شده یا هر چه سریع‌تر فرایند کسب‌وکار را رها کنند.
بنابراین انطباق گرایش فرایند کسب‌وکار و یک فرایند کسب‌وکار چابک برای سازمان‌های امروزی به یک ضرورت بدل شده است. در صورتی که فرایندهای کسب‌وکار برای چابکی طراحی شده باشند، در نتیجه یک سازمان موفق خواهد بود. تعهد کامل مدیریت و تغییرات پیوسته فرایند برای تعهد سازمان نسبت به تفکر فرایندگرا و چابک نمودن فرایندها ضروری هستند. پیاده‌سازی این اقدامات نیازمند بازطراحی فرایندهای داخلی و خارجی کسب‌وکار و رابط‌های آنها، یکپارچه‌سازی سیستم‌های اطلاعات و فناوری‌ها و فرایندهای وابسته، خودکارسازی برخی فرایندها و بازهم ترازی فرایندها، سیستم‌ها و ساختارها است.
انتظار می‌رود تا فرایندهای کسب‌وکار چابک نه‌تنها در دستیابی سازمان‌ها به هزینه‌های اقتصادی کمک کند؛ بلکه سرعت و دقت بهره‌برداری سازمان از فرصت‌های نوآوری و اقدامات رقابتی را افزایش دهند.
اصول چابکی
اصول عمده چابکی توسط گلدمن و همکاران (1995) شرح داده شده است:

  •  غنی‌سازی مشتری
  •  همکاری شرکتی به منظور ارتقای رقابت
  •  تسلط بر تغییر و عدم اطمینان
  •  توانایی پشتیبانی از اطلاعات

چابکی توانایی یک سازمان برای درک تغییر محیطی و سپس پاسخگویی سریع و کارا به آن تغییر است. این تغییر محیطی می‌تواند تغییر فناورانه و کاری یا تغییر نیاز مشتری باشد. واژه چابک توصیف گر سرعت و قدرت پاسخگویی در هنگام مواجهه با رویدادهای داخلی و خارجی سازمان است. سازمان‌های چابک نه‌تنها باید پاسخگوی تغییرات موجود باشند؛ بلکه با یک آرایش بندی مناسب باید قادر به کسب مزایای رقابتی نیز باشند. در سال‌های اخیر اکثر سازمان‌های تولیدی روی کاهش هزینه متمرکز شده‌اند. این سازمان‌ها فعالیت‌های بدون ارزش افزوده را شناسایی و حذف می‌کنند که این خود در جهت کاهش اتلاف منابع آنهاست. آنها مفاهیمی مانند تولید ناب، تولید به موقع، شش سیگما و غیره را در خود اجرا کرده‌اند، ولی این موارد به تنهایی برای چابکی کافی نیستند. برخی از سازمان‌ها اکوسیستم‌هایی را ایجاد می‌کنند که فقط در محیط‌های پایدار مؤثرند و با کوچک‌ترین تغییر دچار مشکل می‌شوند.
آینده تولید، تولید چابک است. تولید چابک راهی برای تغییر روش تولید، طراحی و ایجاد، مدیریت و بازاریابی سازمان‌های بزرگ و کوچک است. برای حرکت به سوی چابکی تولید، بسیاری از شرکت‌ها روش تولیدی خود را تغییر داده‌اند. آنها به سمت کاربری‌های یارانه‌ای روی آورده و خود را هر چه بیشتر از حالت سنتی دور کرده‌اند. در تولید چابک تولیدکنندگان نگاهی جدید به مشتری دارند. حرکت به سوی تولید چابک، بیشتر یک تغییر اجتماعی است نه یک تغییر فناورانه. در تولید چابک سازمان‌ها از منع یابی بیرونی بهره می‌گیرند. همه چیز در این روش تولید مانند مسائل مالی، افراد، ایده‌ها و نوآوری‌ها، شراكتی است. چهار اصل کلیدی تولید چابک که آن را از دیگر سیستم‌های تولیدی جدا کرده عبارت است از:

  •  تحول ارزش به مشتری
  •  اهمیت افراد و نقش اطلاعات
  •  همکاری درون‌سازمانی و بین سازمانی
  •  آمادگی برای تغییر

سیستم تولید چابک باید توانایی تغییر مکان به سرعت در میان مدل محصول و یا بین خطوط تولید مختلف، ایده‌آل در زمان واقعی و پاسخ به خواسته‌های مشتری را دارا باشد. چابکی به صورت ترکیبی از تکنیک‌ها و روش‌هایی از راهکارهای مختلف بیان شده است. هدف از این تکنیک‌ها و روش‌ها، قابلیت انعطاف‌پذیری و پاسخ سریع به خواسته‌های بازار است.

10- زنجیره تأمین چابک

برای تعریف عبارت چابکی زنجیره تأمین، در ابتدا به بحث در مورد اصطلاحات چابکی و زنجیره تأمین پرداخته شده است. دو مفهوم ذاتی در تعریف چابکی شامل سرعت و انعطاف‌پذیری هستند. از طرفی انعطاف‌پذیری خود ممکن است به دو قابلیت آمادگی و سرعت و درجه‌ای که شرکت می‌تواند سرعت، مقصد و ظرفیت زنجیره تأمین خود را تنظیم کند، شکسته شود. از طرفی می‌توان زنجیره تأمین را به سه بخش اساسی تقسیم کرد که شامل منابع، ساخت و تحویل هستند. ترکیبی از این بخش‌ها در زنجیره تولید از یک سو و سرعت و تحویل در سوی دیگر به تعریف چابکی زنجیره تأمین منجر می‌شود. به طور خاص درجه چابکی زنجیره تأمین یک شرکت به وسیله چگونگی پیکربندی اجزای فیزیکی (منابع، ساخت و تحویل) به منظور یکی شدن سرعت و انعطاف‌پذیری، سطح چابکی زنجیره تأمین افزایش پیدا می‌کند.

8شكل 8- چابكي زنجيره تأمين

این شرکت می‌تواند برای رسیدن به یک درجه اطمینان، کاستی‌ها را در سرعت یا انعطاف‌پذیری یکی از قسمت‌های زنجیره تأمین با بهبود یکی از این دو جبران کند؛ به عنوان مثال، بخشی از زنجیره تأمین ممکن است ذاتاً انعطاف‌پذیر باشد، نظیر حمل‌ونقل دریایی (سرعت کم است). افزایش چابکی زنجیره تأمین در صورتی ممکن می‌شود که شرکت قادر باشد برای جبران این کاستی از طریق تنظیم لجستیک داخلی به عنوان مثال، منابع و یا تولید سریع و یا قابل انعطاف عمل کند. به دلیل انعطاف‌پذیری سرعت در لجستیک بیرونی، سرعت و انعطاف‌پذیری در ساخت و منابع می‌تواند به جبران سرعت پایین در حمل‌ونقل کمک کند. اگر ضعف به حدی جدی باشد که باعث ایجاد محدودیت در چابکی زنجیره تأمین بشود، شرکت در معرض آسیب‌پذیری از جانب رقبا و مشتریان قرار می‌گیرد.
بنابراین چابکی در زنجیره تأمین می‌تواند به این صورت تعریف شود:
توانایی یک زنجیره تأمین برای واکنش سریع به تغییرات موجود در بازار و نیازهای مشتریان
رویکرد زنجیره تأمین چابک مرتبط با تقابل بین شرکت و بازار و یک چشم‌انداز بیرونی به انعطاف‌پذیری است. پیاده‌سازی موفق این رویکرد مستلزم پاسخگویی سریع و مستمر به تغییرات بازار، پویایی سازمان، توجه به رشد و انعطاف‌پذیری سازمان‌ها و انتظارات مشتری است. این رویکرد تمرکز خود را به پاسخ سریع به تغییرات پیش‌بینی نشده بازار معطوف نموده و از طریق حمل سریع و انعطاف‌پذیر کردن زمان‌های تأخیر و به‌کارگیری فناوری‌های جدید، نسبت به مسائل غیر قابل پیش‌بینی اقدام می‌کند.
در این رویکرد از سیستم‌ها و فناوری‌های اطلاعاتی به وفور استفاده می‌شود و همچنین با استفاده از تبادل الکترونیکی داده‌ها، اطلاعات را به سرعت به اجزای زنجیره منتقل می‌کند تا بتوان تصمیمات بهتری را اتخاذ کرد. تمرکز ویژه این رویکرد بر روی مسائل مربوط به سازمان و کارکنان مانند سیستم‌های دانش و تقویت کارمندان است. به طور کلی این رویکرد، رویکردی سیستماتیکی است که کسب‌وکار را منسجم کرده، ابداعات در سازمان را افزایش داده و موجب به وجود آمدن سازمان‌های مجازی بر اساس نیازهای مشتری می‌شود.
با توجه به سطح چابکی زنجیره تأمین شرکت نشان‌دهنده قوت رابطه بین شرکت و بازار است. از طریق افزایش سرعت زنجیره تأمین، عملکرد تحویل محصول بهبود یافته و زمان توسعه محصول کاهش می‌یابد. از آنجا که هدف چابکی فعال کردن سریع و پاسخ مؤثر به تغییرات بازار است، با استفاده از این دیدگاه صلاحیت‌ها از قابلیت‌ها مشتق می‌شوند؛ بنابراین چابکی توانایی حاصل از همکاری از طریق انعطاف‌پذیری در عملکرد زنجیره تأمین خواهد بود.

11- اهمیت اطلاعات در زنجیره تأمین

اطلاعات نقشی کلیدی در موفقیت ساختارهای زنجیره تأمین بر عهده دارند؛ زیرا مدیریت را قادر به تصمیم‌گیری بر روی گستره وسیعی از وظایف و کارکردها می‌سازند. در این شرایط مدیر سازمان قادر خواهد بود که راهکارهای هوشمندانه‌ای که تمام فاکتورهای زنجیره تأمین را در نظر گرفته، اتخاذ نماید. برای داشتن دامنه سرتاسری زنجیره تأمین، مدیر نیازمند این است که به اطلاعات صحیح و به هنگام در مورد تمام وظایف سازمان و شرکای زنجیره تأمین، دسترسی داشته باشد. اطلاعات لازم برای رسیدن به یک دامنه سرتاسری می‌تواند به اجزای اساسی زیر تقسیم شود که با مراحل مختلف زنجیره تأمین مطابقت دارد.

  •  اطلاعات تأمین‌کنندگان: اطلاعات محصولات قابل خرید و قیمت آنها، زمان و محل تحویل، وضعیت سفارش‌ها، اصلاحیه‌ها و توافقات پرداختی.
  •  اطلاعات ساخت: اطلاعات محصولات مورد تقاضا، تعداد تقاضا، تسهیلات جهت تولید، زمان تدارک مواد اولیه، مقایسه هزینه‌ای، میزان انباشته.
  •  اطلاعات توزیع و خرده‌فروشی: اطلاعاتی در مورد اینکه چه کالایی و به کجا حمل‌ونقل شود، به چه میزان، به چه روشی، قیمت حمل، میزان ذخیره‌سازی در مکان‌های مورد نظر، زمان تدارکات.
  •  اطلاعات تقاضا: اطلاعات مشتری تقاضادهنده، کالا یا خدمات مورد تقاضا، حدود قیمت کالا و خدمات مورد تقاضا، اطلاعات پیش‌بینی و توزیع تقاضا.

اطلاعات به دست آمده علاوه بر اینکه باید دقیق باشند، باید با شیوه‌ای بهنگام در دسترس بوده و نیز به‌گونه‌ای صحیح باشند که در هنگام تصمیم‌گیری‌های راهبردی زنجیره تأمین مفید واقع شوند.
به طور خلاصه؛ مدیران زمانی که اطلاعات صحیح و بهنگامی داشته باشند، توانایی و دید کارکردی آنها در مورد زنجیره تأمین افزایش می‌یابد و آنها را قادر می‌سازد که یک دامنه سرتاسری داشته باشند. با این دید سرتاسری آنها قادر خواهند بود تصمیمات بهتری در مورد زنجیره تأمین بگیرند؛ بنابراین اطلاعات نقش کلیدی در موفقیت زنجیره تأمین ایفا می‌کنند.

11-1 . هماهنگی در زنجیره تأمین و اهمیت اطلاعات

هماهنگی در زنجیره تأمین اشکال مختلفی دارد ولی در کل هدف از همه آنها این است که نهادهای حاضر در یک زنجیره از اطلاعات مربوط به مشتری نهایی یا همان مصرف‌کننده کالا و خدمات، به خصوص از مقدار تقاضای واقعی وی آگاهی داشته باشند تا بتوانند برنامه تولید، زمان‌بندی، سطح موجودی و طراحی محصول خود را طوری انجام دهند که در زمان و جای مناسب و در موعد مقرر، کالا یا خدمت را به مصرف‌کننده تحویل دهند تا رضایت مشتری ر ا جلب کنند و با این کار در بازار رقابتی امروزی از رقیبان خود پیشی بگیرند.

11-2 . اهمیت به اشتراک‌گذاری اطلاعات در زنجیره تأمین

با وجودی که تأثیرات به اشتراک‌گذاری اطلاعات در زنجیره تأمین بسیار سفارش شده است ولی بسیاری از سازمان‌ها به خصوص سازمان‌های پایین‌دستی هنوز هم در این مورد بنا به دلایل مختلفی کوتاهی می‌کنند و اطلاعاتشان را در اختیار شرکای خود در زنجیره تأمین قرار نمی‌دهند. یکی از دلایلی که باعث می‌شود سازمان‌ها از اشتراک اطلاعات خود در زنجیره خودداری کنند این است که تصور می‌کنند با اشتراک اطلاعات خود ممکن است از صحنه رقابت حذف شوند. نکته دیگر در اشتراک اطلاعات این است که گاه سازمان‌ها حاضرند اطلاعات خود را با سایر اعضای زنجیره به اشتراک بگذارند و همین کار را هم انجام می‌دهند. ولی این اطلاعات تا به اعضای بالادستی زنجیره منتقل شوند اولاً امکان دارد دستخوش تغییرات ناخواسته‌ای مثل اشتباهات لفظی و نوشتاری شود و یا آن‌قدر دیر به دست اعضای بالادستی برسد که دیگر ارزش اولیه خود را از دست داده باشد و به اطلاعات کهنه تبدیل شده و نتوان بر روی آن برنامه‌ریزی کرد. این حالت در زنجیره‌های بسیار بزرگ و بین‌المللی که دارای اعضای بسیاری هستند و در چند کشور پراکنده شده‌اند بیشتر حادث می‌شود. به طوری که انتقال اطلاعات بین این مجموعه بزرگ گاهی آن‌قدر طولانی می‌شود که اطلاعات مشتری که در زنجیره حرکت کرده، حتی در زمانی که کالای خود را دریافت کرده، ولی هنوز اطلاعات تقاضای او به تأمین‌کننده اولیه نرسیده است. لذا در این حالت است که کاربرد محیط‌های الکترونیکی انتقال داده‌ها مثل محیط اینترنت می‌تواند باعث انتقال سریع داده‌ها بدون کوچک‌ترین اخلالی شود تا تمام اعضای زنجیره بتوانند در یک لحظه از اطلاعات کامل مشتری نهایی و حتی اطلاعات موجودی تمام سطوح زنجیره آگاهی داشته باشند و برنامه‌ریزی‌های خود را با توجه به این اطلاعات هماهنگ کنند تا بتوانند پاسخ سریعی به تغییرات ایجاد شده در محیط واقعی دهند. برای بسیاری از سازمان‌ها این نکته بدیهی شده که زنجیره تأمینی که بتواند جریان مواد و اطلاعات را به بهترین نحو ممکن انجام دهد، باعث ایجاد مزیت رقابتی خاصی برای اعضای خود خواهد شد.

11-3 . ارزش اطلاعات

فعالیت‌های اصلی زنجیره ارزش شامل فعالیت‌هایی مانند کسب و پردازش و توزیع اطلاعات هستند که باعث افزایش ارزش در اطلاعات می‌شوند. فعالیت‌های پشتیبانی از انجام فعالیت‌های اصلی به صورت مستمر و اثربخش پشتیبانی می‌نمایند. منابع انسانی و ساختار فناوری اطلاعات از استمرار فعالیت‌های اصلی و همچنین مدیریت دانش و راهبری اطلاعات از اثربخشی فعالیت‌های اصلی پشتیبانی می‌کنند.

11-4 . لزوم طبقه‌بندی اطلاعات

از آنجایی که لزوم وجود یک زنجیره تأمین چابک، برخورداری کلیه سازمان‌های درگیر در آن از قابلیت چابکی است، می‌توان گفت که اطلاعات صحیح و به موقع، تنها زمانی قابل استفاده خواهند بود که به صورت منظم و قابل دسترس، طبقه‌بندی شده باشند. در واقع باید گفت که اطلاعات طبقه‌بندی نشده و پراکنده کاملاً غیر قابل استفاده هستند.
بنابراین در یک زنجیره تأمین، اطلاعات زمانی می‌توانند به چابکی زنجیره کمک کرده و توسط سازمان‌ها و سایر نهادها مورد استفاده قرار گیرند که 1) صحیح و قابل اعتماد باشند، 2) به صورت به روز و مرتب ارائه شوند،3) با روش ساده‌ای قابل دسترسی باشند و 4) در قالب صحیح و مرتبی طبقه‌بندی شده باشند. کدینگ یا نظام ملی طبقه‌بندی کالا و خدمات ایران، کلیه این ویژگی‌ها را به اطلاعات کالاها و خدمات تولیدی می‌بخشند.

12. کدگذاری در زنجیره تأمین

عموماً ساختاردهی مناسب به فعالیت‌های درون‌سازمانی و بین سازمانی، عاملی اساسی در بهبود کارایی زنجیره تأمین است. بر این اساس، برای مدیریت موفق زنجیره تأمین باید فرایندهای زنجیره بین همه عناصر به صورت یکپارچه و استاندارد تعریف شوند. وقتی یکپارچگی لازم بین اعضای زنجیره وجود نداشته باشد و اطلاعات و فرایندها استانداردسازی نشده باشند، منابع ارزشمندی از بین می‌روند. استفاده از یک زبان مشترک نه‌تنها موجب برقراری ارتباط صحیح بین شرکت‌های عضو زنجیره تأمین می‌شود، بلکه با استانداردسازی اطلاعات در جریان فرایندهای کاری، امکان تعریف فرایندهای استاندارد و درنهایت بهبود کارایی زنجیره تأمین را نیز فراهم می‌کند.

13- نقش کدینگ در چابکی زنجیره تأمین

کدینگ امکان شناسایی و ردیابی کالاها و خدمات را فراهم کرده، هریک از کالاها را در قالب طبقه خاصی معرفی می‌کند. بدین گونه امکان شناخت اطلاعات کالاها را فراهم می‌شود.
در واقع باید گفت بدون اطلاعات صحیح و قابل اعتماد، فعالیت در بازار اقتصادی برای هریک از حلقه‌های زنجیره تأمین به صورت کورکورانه و بر اساس حدس و گمان خواهد بود. در چنین شرایطی بنگاه‌ها قابلیت انعطاف و سرعت خود را از دست می‌دهند. کدینگ تا حد زیادی مانع از این وضعیت می‌شود. با استفاده از کدینگی دقیقاً می‌توان مشخص کرد که چه میزان مواد اولیه، کالاهای نیمه ساخته، کالاهای ساخته شده و غیره از هر نوع در کشور وجود دارد. چه میزان فروش رفته و یا صادر شده و چه میزان کالا وارد شده است.
علاوه بر این یکی از مهم‌ترین اثراتی که سیستم کدینگ می‌تواند داشته باشد، کمک به کاهش و بهینه‌سازی هزینه‌های مختلف فرایندهای زنجیره تأمین است. در واقع کدینگ با کمک به شناخت مؤثر بازار توسط اعضای زنجیره تأمین امکان هزینه تمام شده در هر مرحله از زنجیره و درنهایت کاهش بهای تمام شده محصولات را فراهم می‌نماید. از آنجایی که قیمت تمام شده ابزار مهمی در میزان رقابت‌پذیری بنگاه‌هاست، کدینگ نقش اساسی در کاهش قیمت محصول در حلقه‌های مختلف زنجیره تأمین و درنهایت افزایش رقابت‌پذیری کل زنجیره دارد: به طور مثال، یکی از هزینه‌های مهم مورد بحث در هر فعالیت اقتصادی هزینه فرصت است. کدینگ با افزایش سرعت پاسخگویی به تغییرات محیطی باعث شناسایی دقیق فرصت‌های بازار و انتخاب آگاهانه فعالان بازار شده و هزینه فرصت را کاهش می‌دهد. از طرفی کاهش هزینه‌ها توسط کدینگ خود عامل مؤثری در افزایش چابکی زنجیره تأمین است.
کدینگ با تعریف کد برای محصولات که در برگیرنده اطلاعات عمومی و مشخصات فنی و مراجع تأمین‌کننده است، زبان مشترکی میان تمامی تأمین‌کنندگان کالا و مشتریان در زنجیره‌های تأمین و تقاضای کالا در داخل کشور ایجاد می‌کند. هریک از واحدهای سازمانی، بنگاه‌ها و شرکت‌های فعال در زنجیره) در فرآیندهای اصلی خود، آنجا که به اطلاعات کالاها و خدمات برای تعامل با دیگر مؤسسات نیاز دارند، می‌توانند از کدینگ استفاده نموده و مزایای آن را دریافت نمایند.
بنابراین مهم‌ترین اثر کدینگ در درجه نخست تسهیل فرایندهای زنجیره تأمین است که از آن جمله می‌توان به مدیریت ارتباط مشتری، مدیریت ارتباط با تأمین‌کنندگان، مدیریت بازاریابی، مدیریت تدارکات، مدیریت اطلاعات و برنامه‌ریزی منابع سازمانی اشاره نمود. از آنجایی که کدینگ موجبات تسهیل فرآیندهای زنجیره تأمین را فراهم می‌کند، می‌تواند از این جهت برای چابکی زنجیره‌های تأمین و افزایش سرعت و انعطاف‌پذیری این زنجیره‌ها در پاسخگویی به تغییرات محیطی مؤثر باشد.
بنابراین کدینگ هم به طور مستقیم و هم غیر مستقیم بر چابک نمودن زنجیره تأمین مؤثر است و طیف وسیعی از آثار غیر مستقیم آن از جانب تسهیل فرایندهای زنجیره تأمین می‌باشد. همچنین آثار مستقیم کدینگ برچابکی به لحاظ در دسترس بودن اطلاعات کالاها، تولیدکنندگان و کل بازار، قابل بررسی است. دسترسی به اطلاعات صحیحی و بهنگام، شرط اول در افزایش سرعت و انعطاف‌پذیری در مقابل تغییر شرایط است. در ادامه، اثرات مستقیم کدینگ در چابک سازی زنجیره تأمین از جنبه‌های مختلف مورد بررسی قرار خواهد گرفت.
کدگذاری روشی ساده و دقیق برای تعیین هویت کالا، قطعات یدکی و مدارک و اموال سازمان‌ها است به طوري كه جریان اطلاعات به ویژه جریان اطلاعات محصول و موجودی‌ها را تسهیل می‌کند و تمام واحدها به ویژه در شرکت‌های بزرگ برداشت یکسان و ثابتی را از هر کد دارند.
با کدگذاری برای تعیین هویت کالا، جریان اطلاعات به ویژه جریان اطلاعات محصول و موجودی‌ها تسهیل شده و تمام واحدها مخصوصاً در شرکت‌های بزرگ برداشت یکسان و ثابتی را از هر کد دارند. زمان و هزینه قابل توجه برای ترجمه یک شماره قطعه یا کد محصول به دیگری در انبوه مبادلات كاهش يافته و خطاهای احتمالی در ترجمه، كه عامل بسیاری از مشکلات در تهیه صورتحساب‌ها و انجام پرداخت‌ها است از بين مي‌رود. از طرفي افزایش هزینه‌های زنجیره تأمین و کاهش حاشیه سود را به همراه دارد. از ديگر موارد مي‌توان به کاهش صحت و وضوح داده‌های تاریخی اشاره كرد كه در برخی موارد فروش کمتر و برخی دیگر بیش از مقدار واقعی ثبت می‌شوند. شكل زير به اختصار فوايد كدگذاري در زنجيره تأمين را نمايش مي‌دهد.

9شكل 9- مزايای كدگذاری در زنجيره تأمين

14- نتيجه‌گيری

شرکت‌ها برای هماهنگی اثربخش در زنجیره تأمین، به یک کد محصول یکسان نیاز دارند که با جریان کالا در طول زنجیره تأمین، تغییر نیابد و برای همه اعضای زنجیره یک محصول را تداعی کند. براي تحقق اين امر مي‌توان از تجربه سيستم‌هايي كه بر حسب طبقه‌بندي و وصف كالا اقدام به كدگذاري كالا نموده‌اند استفاده كرد، استفاده از سيستم‏هاي كدينگ علاوه بر سرعت و سهولت انجام فرايندها سبب چابك شدن جريان فرايندي در طول زنجيره تامين نيز مي‏شود.